Latest Post

İlan Ve Reklam Vergisinin İptali Su Tesisi Harcamalarına Katılma Payı İptali

İş Mahkemesinde dava açan işçi kıdem tazminatı kazanınca, kazanılan bu tazminata ne kadar faiz eklenir?

1. Giriş

Bu yazımızda, işçilik alacaklarından özellikle kıdem tazminatı alacağı konusunda bu tazminatla beraber ne oranda faiz talep edilebileceği, faiz talep ederken dikkat edilmesi gereken durumlar, talep edilen faizin ne zamandan itibaren işlemeye başlayacağı, son olarak yurt yurt dışında çalışan işçiler de kıdem tazminatı talep ederken ne oranda faiz talep edebileceği kısaca anlatılmıştır. 

2.Kıdem Tazminatının Tahsilinde Uygulanacak Faiz Oranı

Kıdem tazminatına yürütülecek en yüksek banka mevduat faiz oranı Merkez Bankası’nca bankalara tavsiye edilen oran değil, bankalarca fiilen uygulanan faiz oranıdır.

Merkez Bankasından fiilen uygulanan en yüksek banka mevduat faiz oranı sorulup, fiilen uygulanan en yüksek faiz oranı tespit edildikten sonra, tespit edilen bu oran üzerinden faiz miktarı hesaplattırılmalıdır.

Zira, 4857 Sayılı İş Kanununun 120. maddesi yollamasıyla, halen yürürlükte bulunan 1475 Sayılı Kanunun 14. maddesinin onbirinci fıkrası hükmüne göre, kıdem tazminatının gününde ödenmemesi durumunda mevduata uygulanan en yüksek faize karar verilmelidir.

Kıdem tazminatına uygulanması gereken faizi düzenleyen bu hükümde özel bankayla kamu bankası ayrımı yapılmamıştır. Kanunda, “uygulanan en yüksek faiz” sözcüklerine yer verilmiş olmakla sözü edilen faiz oranının uygulanıp uygulanmadığı tespit edilir. Bankaların belli dönemlerde T.C. Merkez Bankasına uygulayabileceklerini bildirdikleri faiz oranı filen uygulanmış olmadıkça ücret dikkate alınmaz.

Bankaların uyguladıkları faiz oranları bir ya da birkaç aylık veya bir yıllık vadelerle belirlenmektedir. Bunlardan en uzun vade bir yıl olup, en yüksek faiz oranı da bir yıllık mevduata uygulanmaktadır. Bu durumda kıdem tazminatı için uygulanması gereken faiz, ödeme gününün kararlaştırıldığı ya da temerrüdün gerçekleştiği zamanda bankalarca bir yıllık mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı olur. Aynı miktar için 2. yılın başlangıcındaki en yüksek banka mevduat faizinin belirlenerek uygulanması, gecikme daha da uzunsa takip eden yıllar için de aynı yönteme başvurulması gerekir. Yıl içinde artan ve eksilen faiz oranları dikkate alınmaz. Yıllar itibarıyla faiz oranları değişebileceğinden kararda faiz oranının gösterilmemesi gerekir.

Dava dilekçesinde belli bir faiz oranı ya da başka bir faiz türü gösterilmişse, istekle bağlılık kuralından hareket edilerek bu faiz oranını aşmayacak şekilde faize karar verilir. Bu anlamda kimi dilekçelerde yasal faiz olarak standart bir ifade yazılması işçi aleyhinedir.

Kıdem tazminatının taksitler halinde ödenmesini kabul eden işçi, bu konuda iradesinin fesada uğratıldığını ileri sürüp kanıtlamadığı sürece faiz hakkından vazgeçmiş sayılır. Taksitlerin zamanında ödenmesi durumunda ayrıca faize hak kazanılamaz. Bu konuda daha sonraki taksitlerin ödemesi sırasında ihtirazı kayıt ileri sürülmesinin sonuca bir etkisi yoktur. Ancak, taksitlerden bir ya da bazılarının gününde ödenmemesi durumunda hak kazanılan kıdem tazminatının tamamı için faize karar verilir. İşçinin taksitli ödemeyi öngören ödeme planını kabulü, ancak taksitlerin gününde ödenmesi halinde işveren yararına sonuç doğurur. Taksitler gününde ödenmediğinde işçinin taksitli ödeme anlaşmasıyla bağlı olduğundan söz edilemez. İşçi, işverence anlaşmaya uyulacağı varsayımıyla taksitli ödemeyi kabul etmiş sayılır. İş hukukunda işçi yararına yorum ilkesi de bunu gerektirir. Bu itibarla, kıdem tazminatının taksitler halinde ödenmesini öngören anlaşmanın işverence ihlali halinde işçi, kıdem tazminatının tamamı için fesih tarihinden itibaren faize hak kazanır. Daha önce yapılan ödemeler de Borçlar Kanununun 84. maddesi uyarınca öncelikle faize ve masraflara sayılır.

3. Kıdem Tazminatına Faiz Ne Zamandan İtibaren İşlemeye Başlar?

Kıdem tazminatlarında faiz başlangıç tarihi fesih tarihidir. İş sözleşmesi feshedildiği gün kıdem tazminatı için faiz başlar.

İş sözleşmesinin ölüm ya da diğer sebeplerle son bulması faiz başlangıcını değiştirmez. Ancak, yaşlılık, malullük aylığı ya da toptan ödeme almak için işyerinden ayrılma halinde, işçinin bağlı bulunduğu kurum ya da sandığa başvurduğunu ve yaşlılık aylığı bağlandığını belgelemesi şarttır. Bu halde faiz başlangıcı da anılan belgenin işverene verildiği tarihtir.

Yaşlılık aylığı bağlandığına dair belge işverene bildirilmemişse, işverence kıdem tazminatı olarak ilk taksitin ödendiği tarih bakiye kıdem tazminatı için faiz başlangıcı sayılır. Böyle bir taksit ödemesi de olmadığı durumlarda faiz başlangıcı, davanın açıldığı ya da icra takibinin yapıldığı tarihtir.

İşe iade davası sonrasında işçinin süresi içinde başvurusuna rağmen işverence işe başlatılmadığı tarih fesih tarihi olmakla, kıdem tazminatı bakımından faiz başlangıcı da, işçinin işe alınmayacağının açıklandığı tarih ya da bir aylık işe başlatma süresinin sonudur.

Kıdem tazminatı ödenmekle feri hak olan faiz hakkı da son bulur. Ancak kıdem tazminatının kısmen ödenmiş olması durumunda son taksit ödeninceye kadar faiz hakkı saklı tutulabilir. Davanın açılması da ihtirazi kayıt anlamındadır.

Kıdem tazminatı faizi gecikme faizi niteliğinde olduğundan, faize faiz yürütülmesi mümkün olmaz. Faiz alacağı başlı başına icra takibi ya da davaya konu olmuş olsa dahi, faiz niteliğini kaybetmediğinden ayrıca faize hak kazanılamaz.

Emsal bir davada Y. 7. HD. E. 2014/13410, K. 2015/1976, T. 19.2.2015 kararında “..mahkemece kıdem tazminatı işlemiş faizi için Merkez Bankası’nca tavsiye edilen faiz oranı üzerinden yapılan hesaplamaya göre istemin kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kıdem tazminatına yürütülecek en yüksek banka mevduat faiz oranı Merkez Bankası’nca bankalara tavsiye edilen oran değil, bankalarca fiilen uygulanan faiz oranıdır. Merkez Bankasından 17.9.2012 tarihinde fiilen uygulanan en yüksek banka mevduat faiz oranı sorulup, fiilen uygulanan en yüksek faiz oranı tespit edildikten sonra, tespit edilen bu oran üzerinden faiz miktarı hesaplattırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, Merkez Bankası’nın tavsiye ettiği oran üzerinden hesaplama yapılması hatalıdır.” kararını vermiştir.

4. Yurt Dışında Çalışan İşçinin Kıdem Tazminatının Tahsilinde Uygulanacak Faiz Oranı

Yurt dışında çalışmış işçilerin kazandığı kıdem tazminatlarında yurt dışında çalışırken maaş ödemesinin yapıldığı döviz kuru önem taşır. Bu anlamda, yurt dışında çalışan işçi dolar üzerinden anlaşma yapmışsa kıdem tazminatını dolar üzerinden isteyebilir. Aynı şekilde, euro üzerinden anlaşma yapmışsa kıdem tazminatını euro üzerinden isteyebilir. Dinar üzerinden anlaşma yapmışsa kıdem tazminatını dinar üzerinden isteyebilir.

Buna göre, yabancı para üzerinden çalışması olduğu için Türk Lirası değil, çalıştığı döviz kuru esas alınacaktır. 

Yabancı para borcuna hangi faizin uygulanacağı 3095 Sayılı Kanun’un 4/a maddesinde düzenlenmiş olup, burada “Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır.” kuralına yer verilmiştir.

Dolayısıyla, yurt içinde çalışan işçilerden farklı olarak yurt dışında çalışmış işçilerin kazandığı kıdem tazminatlarına mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı değil, “Devlet bankalarınca yabancı döviz kuru (Dolar, Euro, Dinar vs.) üzerinden açılmış bir yıllık vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz” oranı uygulanır. Emsal karar için bakınız …

Kıdem tazminatının faiz başlangıç tarihi yukarıda bahsettiğimiz gibi aynıdır. 

5. Sonuç

Hem yurt dışında çalışan işçiler hem de yurt içinde çalışan işçiler kıdem tazminatı talep ettiklerinde tazminatları ödenmediği sürece faiz isteyebilirler. Bu faizin ne oranda olacağı ve ne zaman başlayacağı işçi lehine de yorum yapılarak yasal düzenlemelerle belirlenmiştir. Ancak, yurt dışında çalışan işçilerin isteyebileceği faiz oranları ile yurt içinde çalışan işçilerin isteyebileceği faiz oranları çalıştıkları süre içinde aldıkları maaşın döviz türüne göre farlılık oluşturmaktadır.