Kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerinin kasıtlı ve kusurlu davranışlarından doğan fazla veya yersiz ödemeler ile Sosyal Güvenlik Kurumunun  hatalı işlemlerinden doğan fazla veya yersiz ödemeler

Kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerinin kasıtlı ve kusurlu davranışlarından doğan fazla veya yersiz ödemeler ile Sosyal Güvenlik Kurumunun  hatalı işlemlerinden doğan fazla veya yersiz ödemeler

Sosyal Güvenlik Kurumunca gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında fazla veya yersiz olarak yapılan ödemeler, tespit edilmekte, tespit edilen fazla ve yersiz ödeme Borç Bildirim Belgesi ile tebliğ edilmekte, bir ay içinde ödenmesi talep edilmekte, ödenmediğinde takip yapılmakta ve tahsil edilmektedir. 

Fazla veya yersiz ödeme, Sosyal Güvenlik Kurumunca, gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen Kanun kapsamındaki her türlü ödemedir. 

Kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerinin kasıtlı ve kusurlu davranışlarından doğan fazla veya yersiz ödemeler

a) Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen veya ibraz edilen belgelerle gerçeğe aykırı bildirimde bulunulması,

b) Örneği Sosyal Güvenlik Kurumunca hazırlanan belgelerle bildirilmesi taahhüt edilen durum değişikliklerinin bir ay içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmemesi,

c) Kanunda öngörülen şartlar yerine gelmediği hâlde, sahte bilgi ve belgelerle sağlık hizmetleri ve diğer haklardan, ödeneklerden yararlanılması ile gelir veya aylık bağlatılması,

ç) Sahte hizmet kazandırılmak suretiyle sağlık hizmetleri ve diğer haklardan, ödeneklerden yararlanılması ile gelir veya aylık bağlatılması,

d) Boşanma nedeniyle gelir veya aylık bağlandıktan sonra boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşanması,

e) Gelir ve aylıklarının kesilmesi gerektiği hâlde durumun gizlenmesi ve/veya bildirilmemesi,

f) Sigortalılar ile gelir veya aylık alanlara yapılan ödemelerden, hak sahipliği sona ermesine rağmen herhangi bir kişi tarafından tahsilat yapılması,

kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerinin kasıtlı ve kusurlu davranışlarını oluşturur. 

Kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerinin kasıtlı ve kusurlu davranışlarından doğan fazla veya yersiz ödemeler, tespit edildiği tarihten geriye doğru en fazla on yıllık süreye kadar, her bir ödemenin yapıldığı tarihten itibaren hesaplanacak kanunî faizi ile birlikte tahsil edilir.

Bununla birlikte, Sosyal Güvenlik Kurumunun  yanlış işlem ve ödeme yapmasına sebebiyet veren ve bu suretle adına borç tahakkuk ettirilen ve/veya borç tahakkuk ettirilmesine neden olan kişiler hakkında, ayrıca Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur.

Sosyal Güvenlik Kurumunun  hatalı işlemlerinden doğan fazla veya yersiz ödemeler

Kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerinin kasıtlı ve kusurlu davranışları dışında kalan, Sosyal Güvenlik Kurumu çalışanlarının kasıtlı veya kusurlu davranışı, ihmali, dikkatsizliği ve bilgisizliği gibi sebeplerden kaynaklanan yersiz ödemeler Sosyal Güvenlik Kurumunun  hatalı işlemlerini oluşturur.

Sosyal Güvenlik Kurumunun  hatalı işlemlerinden doğan fazla veya yersiz ödemeler tespit edildiği tarihten geriye doğru en fazla beş yıllık süreye kadar, borcun kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerine tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmi dört ay içinde ödendiği takdirde faizsiz tahsil edilir.

Sosyal Güvenlik Kurumunun  hatalı işlemlerinden doğan fazla veya yersiz ödemeler tespit edildiği tarihten geriye doğru en fazla beş yıllık süreye kadar, borcun kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerine tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmi dört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemeler, yirmi dört aylık sürenin dolduğu tarihten itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte tahsil edilir.

Sosyal Güvenlik Kurumu çalışanlarının kasıtlı veya kusurlu davranışı, ihmali, dikkatsizliği ve bilgisizliği gibi sebeplerden kaynaklanan yersiz ödemelerin, borcun kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerine tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 ay içinde borç miktarının def’aten ödenmemesi halinde yirmi dört aylık süre beklenilmeksizin alacağın tahsili için alacak takip dosyası hukuk birimine intikal ettirilir.

Sosyal Güvenlik Kurumu çalışanlarının kasıtlı veya kusurlu davranışı, ihmali, dikkatsizliği ve bilgisizliği gibi sebeplerden kaynaklanan yersiz ödemelerin, borcun kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerine tebliğ edildiği tarihten itibaren 1 ay içinde borç miktarı taksitlendirilmiş ise taksitlerin ödeme planına uygun ve vadesinde düzenli olarak ödenmemesi halinde yirmi dört aylık süre beklenilmeksizin alacağın tahsili için alacak takip dosyası hukuk birimine intikal ettirilir.

Fazla veya yersiz ödemenin tespiti

Fazla veya yersiz ödeme; kontrol, denetim, inceleme, Sayıştay’ca kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilir.

Fazla veya yersiz ödemelerin değerlendirilmesi

Kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerinin kasıtlı ve kusurlu davranışlarından doğan fazla veya yersiz ödemeler ile Sosyal Güvenlik Kurumunun  hatalı işlemlerinden doğan fazla veya yersiz ödemelere ait değerlendirilme, daire başkanlıklarında daire başkanınca belirlenen şube müdürleri, il müdürlüklerinde ise il müdürünce belirlenecek il müdür yardımcısı, şube müdürü veya merkez müdürü tarafından yapılır. Değerlendirme işleminde, Değerlendirme Onayı kullanılır.

Sebepsiz zenginleşme hukuksal temeline dayalı bu tür davalarda öngörülen bir yıllık zamanaşımı süresinin başlangıcı Sosyal Güvenlik Kurumu… açısından, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.09.1987 tarihli ve 1987/9-68 E., 1987/618 K. sayılı kararında da vurgulandığı gibi, .. Sosyal Güvenlik Kurumu …dava açma konusunda yetkili kılınan kişi veya organlarının verdiğini geri almaya (istirdada) hakkı olduğunu öğrendiği tarihtir. Nitekim aynı hususlara Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.11.2014 tarihli ve 2013/4-1227 E., 2014/906 K. sayılı kararlarında da yer verilmiştir. Zamanaşımının başlangıç tarihini tayin hususunda dava açma konusunda emir vermeye yetkili makamın ve bu makamın fiil ve zararı öğrenme tarihinin tespiti, .. idarenin emir vermeye yetkili makamının “işbu davanın açılması için verdiği olur tarihi”nin belirlenmesi gerekmektedir.” (Y.HGK. 2017/1050 E.  ,  2020/696 K. 29.09.2020 tarihli kararı) demek suretiyle değerlendirme onayının zamanaşımının başlangıcında önemi ortaya çıkmaktadır. 

Alacak takip dosyası

Sosyal Güvenlik Kurumunca tespit edilecek her türlü fazla veya yersiz ödeme için Borç Tablosu ve Alacak Takip Tablosu düzenlenir.

Değerlendirme sonucu, Sosyal Güvenlik Kurumunun  hatalı işlemlerinden doğan fazla veya yersiz ödemelerin çok sayıda kişiyi ilgilendirmesi durumunda, Borçlular Tablosu düzenlenir.

Yargı kararları ve Sayıştay ilamlarıyla tespit edilen fazla veya yersiz ödemelerden kaynaklanan Sosyal Güvenlik Kurumu alacakları için merkezde Strateji Geliştirme Başkanlığınca, taşrada ise Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Merkez Müdürlüğünce alacak takip dosyası oluşturulur.

Sayıştay denetçileri tarafından düzenlenen sorgular ihbar kabul edilerek, Sosyal Güvenlik Kurumunca denetim veya inceleme başlatılabilir.

Fazla veya yersiz ödemeden kaynaklanan alacağın tahakkuk ettirilmesi

Düzenlenen borç tablosu üzerinde kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerinin kasıtlı ve kusurlu davranışı sebebiyle yapılan fazla veya yersiz ödemelerin her biri için, ödemenin yapıldığı tarihten hatalı işlemin tespit edildiği tarihe kadar kanunî faiz hesaplanır. 

Fazla veya yersiz ödemelerin geri alınmasında 4/12/1984 tarihli ve 3095 sayılı Kanunî Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümleri uygulanır.

Yapılan ödemeler ve hesaplanan faiz toplamı kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahipleri adına borç kaydedilir. 

Bu şekilde tahakkuk ettirilecek borçlarda daha sonra hesaplanacak faizler için faiz başlangıç tarihi borcun tespit edildiği tarihtir.

Sosyal Güvenlik Kurumunun  hatalı işlemlerinden kaynaklanan fazla veya yersiz ödemeler için de borç tablosu düzenlenir. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumunun  hatalı işlemlerinden doğan fazla veya yersiz ödemeler için borcun tahakkuk ettirilmesi sırasında herhangi bir faiz hesaplanmaz. Bu şekilde tahakkuk ettirilen borçlar için faiz başlangıç tarihi, borcun kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerine tebliğ edildiği tarihi takip eden yirmi dördüncü ayın bittiği tarihtir.

Fazla veya yersiz ödemelerin tebliği

Fazla veya yersiz ödemeden kaynaklanan alacaklar, merkezde ilgili birimlerce, taşrada ise sosyal güvenlik Sosyal Güvenlik Kurumu il müdürlüklerince düzenlenen Borç Bildirim Belgesi ile 7201 sayılı Tebligat Kanununa göre kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerine tebliğ edilir.

Yargılama sonucunda hükme bağlanan ve taraflara tebliğ edilen fazla veya yersiz ödemelerden kaynaklanan alacaklara ilişkin kararın kesinleşmesi beklenmeksizin, takip işlemlerine başlanır. 

Fazla veya Yersiz Ödemeye İtiraz 

İtiraz merkezde ilgili birimce, taşrada ise il müdürlüklerince başvuru tarihinden itibaren on iş günü içinde değerlendirme onayını veren merciin amiri tarafından karara bağlanır. 

İtiraz ve itirazı değerlendirme süresi ödeme süresini değiştirmez.

Fazla veya Yersiz Ödemenin Tahsili

Sosyal Güvenlik Kurumunca kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerine fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen ödemeler, kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerinin Sosyal Güvenlik Kurumundan birikmiş aylık, gelir ve diğer her türlü alacaklarından mahsup edilmek, gelir ve aylıklarından kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilir. 

Kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerinin Sosyal Güvenlik Kurumundan herhangi bir alacağının bulunmaması hâlinde, fazla ve yersiz ödeme genel hükümlere göre tahsil edilir.

Fazla veya yersiz ödeme tutarı; kendisine yersiz veya fazla ödeme yapılan gelir veya aylık almakta olanlar ve bunların hak sahiplerinin Sosyal Güvenlik Kurumundan tahakkuk etmiş herhangi bir alacağı yoksa veya alacaklarından mahsup edildikten sonra kalan borcu varsa ve Sosyal Güvenlik Kurumundan gelir ve aylık almaya devam ediyorsa, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibariyle kanunî faizi ile birlikte hesaplanan borç, gelir ve aylıklardan %25 oranında kesilmek suretiyle tahsil edilir.