Kamu görevlilerinin eş, sağlık ve can güvenliği durumuna ilişkin özürlerini dikkate almak zorunda olan idarenin lehine, görevde yükselme sınavı sonucunda atanılan yerde en az üç yıl görev yapma zorunluluğu getirilmiştir. 

  Haberler, Mahkeme Kararı

Kamu görevlilerinin eş, sağlık ve can güvenliği durumuna ilişkin özürlerini dikkate almak zorunda olan idarenin lehine, görevde yükselme sınavı sonucunda atanılan yerde en az üç yıl görev yapma zorunluluğu getirilmiştir. 

T.C.
DANIŞTAY
İDARİ DAVA DAİRELERİ GENEL KURULU
E. 2018/3024
K. 2019/5719
T. 20.11.2019

İSTEMİN KONUSU : Danıştay İkinci Dairesinin 15/03/2018 tarih ve E:2016/7617, K:2018/1698 Sayılı kararının, iptale ilişkin kısımının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: 17/05/2013 tarih ve 28650 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 2. maddesinin 2. fıkrasının, 7. maddesinin 2., 3., 4., 5., 6., 7. ve 8. fıkralarının, 11. maddesinin 2. ve 4. fıkralarının, 16. maddesinin 2. fıkrasının, 18. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinin, 22. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “10 yılını” ibaresinin ve Geçici 2. maddesinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay İkinci Dairesinin 15/03/2018 tarih ve E:2016/7617, K:2018/1698 Sayılı kararıyla;

Yönetmeliğin 2. maddesinin 2. fıkrası, 7. maddesinin 3., 4., 5., 6., 7. ve 8. fıkraları, 11. maddesinin 2. ve 4. fıkraları, 22. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “10 yılını” ibaresi ve Geçici 2. maddesi yönünden;

Yönetmeliğin; 7. maddesinin 3., 7. ve 8. fıkraları, 22. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “10 yılını” ibaresi ve Geçici 2. maddesinin, 09/07/2013 tarih ve 28702 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 2. maddesiyle yürürlükten kaldırıldığı,

Yönetmeliğin; 2. maddesinin 2. fıkrası, 7. maddesinin 4., 5. ve 6. fıkraları ile 11. maddesinin 2. ve 4. fıkralarının, 09/07/2013 tarih ve 28702 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 1., 2. ve 5. maddeleriyle değiştirildiği,

Bu durumda, değiştirilmesi ve kaldırılması nedeniyle uygulama imkanı kalmayan söz konusu düzenlemelerin iptali istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar gerektiği,

Yönetmeliğin 7. maddesinin 2. fıkrası yönünden;

Kamu hizmetinin etkin ve verimli şekilde yürütülebilmesi için gerekli önlemleri almakla yükümlü olan idare tarafından, hizmet gerekleri dikkate alınarak ve dayanağı 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’e uygun şekilde düzenlenen dava konusu fıkrada hukuka aykırılık bulunmadığı,

Yönetmeliğin 16. maddesinin 2. fıkrası yönünden;

Dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in ”Hizmet Gereği Olarak Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 11. maddesinde, haklarında adli veya idari bir soruşturma yapılmış ve bu soruşturma sonucunda o yerde kalmasında sakınca görülmüş olan memurun hizmet bölgelerdeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma sürelerini tamamlamadan hizmetin gereği olarak yer değiştirme suretiyle atamasının yapabileceği hükmüne yer verildiği,

Söz konusu düzenlemeye uygun olarak, idarece verilen hizmetin önemi de dikkate alınmak suretiyle kamu hizmetinin düzenli ve sağlıklı yürütülmesi amacıyla tesis edilen dava konusu Yönetmelik hükmünde kamu yararı ve hizmet gerekleri ile üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı,

Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesi yönünden;

Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavı sonucu ataması yapılan personelin, atandıkları yerde en az üç yıl görev yapmak zorunda olduğu yolundaki bu düzenlemenin, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu ve hukuka uygun bulunmadığı gerekçesiyle,

17/05/2013 tarih ve 28650 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin; 2. maddesinin 2. fıkrası, 7. maddesinin 3., 4., 5., 6., 7. ve 8. fıkraları, 11. maddesinin 2. ve 4. fıkrası, 22. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “10 yılını” ibaresi ve Geçici 2. maddesi yönünden karar verilmesine yer olmadığına; 7. maddesinin 2. fıkrası ve 16. maddesinin 2. fıkrası yönünden davanın reddine; 18. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinin ise iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesi yönünden verilen iptal kararının, görevde yükselme sınavına girenler arasında adaletsizliğe neden olacağı, idarenin hizmete ihtiyaç duyduğu yerlerde personel temin edememekle karşı karşıya bırakıldığı, dava konusu düzenlemenin, Yönetmeliğin 7. maddesinde belirlenen hizmet bölgelerindeki zorunlu çalışma sürelerini aşmadığı, hizmette sürekliliği sağlayarak, verimin arttırılmasının amaçlandığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİNİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulüyle Daire kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

KARAR : İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği, 17/05/2013 tarih ve 28650 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yönetmeliğin, temyiz istemine konu “Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı sonucu atama” başlıklı 18. maddesinde,

” ( 1 ) Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavı sonucu ataması yapılan personel, atandıkları yerde en az üç yıl görev yapmak zorundadır. Ancak personelin atandığı yerde göreve başladıktan sonra ortaya çıkacak mazeret durumlarına dayalı olarak yapacağı yer değiştirme talepleri bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.

( 2 ) Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavı sonucunda, aynı unvana atanmaya hak kazanan personel; gerekli diğer şartları taşımaları ve eski görev yerlerinden ayrılmamaları kaydıyla sonuçların açıklandığı tarihten itibaren en geç 30 gün içerisinde karşılıklı becayiş talebinde bulunabilir. Personelin bu yöndeki talepleri Bakanlıkça değerlendirilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Davalı idarece, Daire kararının anılan Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinin iptaline yönelik kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT :

17/05/2013 tarih ve 28650 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin “Hizmet bölgeleri ve bölgelerdeki zorunlu çalışma süreleri” başlıklı 7. maddesinde,

” ( 1 ) Bu Yönetmeliğin uygulanmasına esas olmak üzere iller; sosyal, kültürel, ulaşım imkânları ve ekonomik şartları ile hizmet gerekleri dikkate alınmak suretiyle Ek-1 Sayılı cetvelde gösterilen dört hizmet bölgesine ayrılır. Merkez teşkilatı birinci hizmet bölgesi kapsamındadır.

( 2 ) Zorunlu çalışma süreleri birinci bölgede 7 yıl, ikinci bölgede 5 yıl, üçüncü bölgede 4 yıl, dördüncü bölgede 3 yıldır.” hükmüne,

“Yer değiştirme suretiyle atama dönemi” başlıklı 8. maddesinde,

” ( 1 ) Bulunduğu bölge veya yerin zorunlu veya azami çalışma süresini doldurarak yer değişikliği talebinde bulunan personelin atamaları her yıl Haziran ve Eylül ayları arasında bu Yönetmelikte gösterilen esaslara göre toplu olarak yapılır.” hükmüne,

“Yer değiştirme suretiyle atama dönemi dışında yapılabilecek atamalar” başlıklı 9. maddesinde,

( 1 ) Aşağıda yazılı hallerde 8. maddedeki yer değiştirme suretiyle atama dönemine bağlı kalınmaksızın her zaman atama yapılabilir;

a- ) 13, 14 ve 17. maddelerde yer alan sağlık ve eş durumu mazereti ile can güvenliği şartlarının ortaya çıkması.

b- ) 16. maddedeki şartların ortaya çıkması.

c- ) Personelin eşinin veya çocuğunun vefat etmesi.

ç ) Görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atama durumunun ortaya çıkması…” hükmüne yer verilmiştir.

28/12/2014 tarih ve 29219 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nde, boş kadroların ilanı, başvuru ve görevde yükselme eğitimine alınma, görevde yükselme sınavı ve sınavı kazananların atanması konularında ayrıntılı düzenlemelere yer yerilmiştir. Anılan Yönetmeliğin “Atama” başlıklı 20. maddesinde ise,

” ( 1 ) Atanmaya hak kazanan personel, başarı sıralaması listesinin kesinleşmesini müteakip başarı sıralamasındaki sırasına ve tercihlerine göre atanır.

( 2 ) Geçerli bir mazereti olmaksızın atanmaya hak kazandıkları görevlere öngörülen süre içinde başlamayanların söz konusu atanma hakları sona erer.

( 3 ) Duyurulan kadrolardan;

a- ) Atama şartlarını taşımamaları nedeniyle sınavların geçersiz sayılması veya bu sebeple atamaların iptal edilmesi, atanılan göreve geçerli bir mazeret olmaksızın süresi içinde başlanılmaması ya da atanma hakkından vazgeçilmesi,

b- ) Emeklilik, ölüm, memurluktan çekilme veya çıkarılma, başka unvanlı kadrolara ya da başka bir kuruma naklen atanma,

sebepleriyle boş kalan veya boşalan kadrolara, nihai başarı listesinin kesinleştiği tarihten itibaren altı aylık süreyi aşmamak üzere aynı unvanlı kadrolar için yapılacak müteakip sınava ilişkin duyuruya kadar en fazla asıl aday sayısı kadar belirlenen yedekler arasından başarı sıralamasına göre atama yapılabilir.

( 4 ) Görevde yükselme sınavına herhangi bir sebeple katılmayanlar ile başarısız olan veya yedeklerden altı ay içindeki müteakip sınava ilişkin duyuruya kadar atanmamış olanlar ya da atanma haklarından herhangi bir sebeple feragat edenler, aynı unvanlı kadrolara yapılacak atamalar için bu Yönetmelikte öngörülen bütün usul ve esaslara tabidirler.” hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 9. maddesinde, Yönetmeliğin 13., 14. ve 17. maddelerinde yer alan sağlık ve eş durumu mazereti ile can güvenliği şartlarının ortaya çıkması durumunda yer değiştirme suretiyle atama dönemine bağlı kalınmaksızın her zaman atama yapılabileceği öngörülmüştür.

Dava konusu 18. maddesinin 1. fıkrasında ise, görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavı sonucu ataması yapılan personelin, atandıkları yerde en az üç yıl görev yapmak zorunda olduğu, ancak personelin atandığı yerde göreve başladıktan sonra ortaya çıkacak mazeret durumlarına dayalı olarak yapacağı yer değiştirme taleplerinin bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri çerçevesinde değerlendirileceği belirtilmiştir.

Yönetmeliğin 12 ila 21. maddeleri incelendiğinde, görevde yükselme eğitimi ve sınavına ilişkin sürecin boş kadroların ilanı ile başladığı, bu boş kadrolar için başvuruların yapıldığı, eğitimin ve sınavın atanmak istenilen boş kadroya ait görevin alanı ve niteliğine göre düzenlendiği, sınava girilen kadroya atama yapıldığı ve atama yapılacak boş kadroların farklı hizmet bölgelerinde olması halinde ilgililerin tercihlerinin esas alındığı görülmektedir. Dolayısıyla, görevde yükselme sınavı ve eğitimine katılacak kişiler tarafından, atanabilecekleri boş kadrolar ve yerleri önceden bilinmektedir. Atanılacak yerler ve kadrolar önceden bilindiğine ve görevde yükselme eğitimi ve sınavına girildiğine göre, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, sınavdan sonra atanılan yerde belli bir süre ile çalışma zorunluluğu getirilebileceği açıktır.

Kaldı ki, dava konusu Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının ikinci cümlesinde, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı sonucu atanan personelin, atandığı yerde göreve başladıktan sonra ortaya çıkacak mazeret durumlarına dayalı olarak yapacağı yer değiştirme taleplerinin, bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri çerçevesinde değerlendirileceği öngörülmüştür.

Bu durumda, kamu görevlilerinin eş, sağlık ve can güvenliği durumuna ilişkin özürleri ile hizmetin yeterli personelle aksamadan yürütülmesini dengeli bir şekilde bir arada dikkate almak zorunda olan idarenin, görevde yükselme sınavı sonucunda atanılan yerde belli bir süre ile çalışma zorunluluğu getirmesinde kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, anılan düzenlemenin iptali yolundaki Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle;

1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;

2. Davanın kısmen reddine, kısmen iptale, kısmen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin Danıştay İkinci Dairesinin 15/03/2018 tarih ve E:2016/7617, K:2018/1698 Sayılı kararının, temyiz istemine konu dava konusu Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,

3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,

4. Kesin olarak, 20.11.2019 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X- ) 18/04/1999 tarih ve 23670 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik’in “Görevde Yükselme Yönetmelikleri” başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasında, “İl özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlik, müessese ve işletmeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardaki personel için İçişleri Bakanlığı; yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarındaki personel için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı olmak üzere kurumlar, bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak şartları ve yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususları Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe aykırı olmamak üzere çıkaracakları yönetmelikle düzenler.” hükmüne yer verilmiştir.

17/05/2013 tarih ve 28650 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 18. maddesinin 1. fıkrasında ise, “Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavı sonucu ataması yapılan personel, atandıkları yerde en az üç yıl görev yapmak zorundadır. Ancak personelin atandığı yerde göreve başladıktan sonra ortaya çıkacak mazeret durumlarına dayalı olarak yapacağı yer değiştirme talepleri bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.” hükmü yer almıştır.

Dava konusu Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasında, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı sonucunda atanan personelin; atandığı yerde en az üç yıl görev yapmak zorunda olduğu, ancak göreve başladıktan sonra ortaya çıkacak mazeret durumlarına göre yer değiştirme talebinde bulunabileceği belirtilmiştir. Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik’te ise, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı sonucu atanan personelin atandığı yerde belli bir süre ile çalışma zorunluluğu bulunduğuna ilişkin herhangi bir kurala yer verilmemiştir.

Bu durumda, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik’e aykırı olarak tesis edilen, görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavı sonucu ataması yapılan personelin, atandıkları yerde en az üç yıl görev yapmak zorunda olduğu yönündeki düzenlemede hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan, aynı Yönetmelik hükmünün iptali isteğiyle açılan ve Kurulumuzun 2017/504 YD İtiraz esasına kayıtlı bir başka davada, işbu davanın konusunu oluşturan 18. maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesi yönünden; “… görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavı sonucu atama yapılan personelin, atandıkları yerde en az üç yıl görev yapmak zorunda oldukları yolunda getirilen dava konusu düzenlemenin, yukarıda ilgili hükümlerine yer verilen Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğe aykırı bir kural koyması nedeniyle, anılan düzenleme ve bu düzenlemeye dayalı olarak tesis edilen bireysel işlem hukuka uygun görülmemiştir.” gerekçesiyle yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmiş olup, yürütülmesi durdurulan dava konusu maddeyle ilgili olarak; sözü edilen Kurulumuz kararının geçerliliğini muhafaza ettiği süre içinde bir başka davada hukuka uygunluk tespiti yapılmasının, yargı kararlarının bağlayıcılığıyla da örtüşmeyeceği açıktır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinin iptali yolunda verilen Daire kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.