Özelge Nedir? 

1-) Giriş 

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 413. maddesinde “Mükellefler, Maliye Bakanlığından veya Maliye Bakanlığının bu hususta yetkili kıldığı makamlardan vergi durumları ve vergi uygulanması bakımından müphem ve tereddüdü mucip gördükleri hususlar hakkında izahat isteyebilirler.

Yetkili makamlar yazı ile istenecek izahatı yazı ile veya sirkülerle cevaplamak mecburiyetindedirler.

Alacakları cevaplara göre hareket eden mükelleflerin bu hareketleri cezayı istilzam etse dahi ceza kesilmez.” hükmü yer almaktadır.

Bu hükme göre mükellefler ve vergi sorumluları, vergi durumları ve vergi uygulamaları bakımından kendileri açısından açık olmayan, tereddüt ettikleri hususlar hakkında yetkili makamlardan yazı ile izahat isteme hakkına sahip olup, yetkili makamlar da mükelleflerin yazı ile yapacakları taleplere yine yazıyla cevap vermek durumundadırlar.

İşte mükellef ve vergi sorumlularının izahat talebinde bulunmaları üzerine idarenin vereceği yazılı cevaplara özelge denir. Diğer bir ifadeyle özelge, mükelleflerin ve vergi sorumlularının vergi durumları ve vergi uygulamaları bakımından, kendilerince açık olmayan ve tereddüt ettikleri konular hakkında yetkili makamlardan yazılı olarak açıklama talebinde bulunmaları üzerine yetkili makamlarca kendilerine verilen yazılı görüştür.

2-) Özelgenin Konusu ve Kapsamı

Özelge talebi, mükelleflerin ve vergi sorumlularının vergi uygulamaları ile ilgili işlemlerinin gerçekleşmesinden sonra yapılacak başvuruları kapsamaz.

Şu konulara ilişkin olarak yapılan müracaatlar, özelge talebi kapsamında değerlendirilmez; 

Başkalarının vergi durumları hakkında bilgi ve izahat talepleri,

Yargıya intikal etmiş olaylara ilişkin özelge talepleri,

Hakkında vergi incelemesi yapılmakta olan mükelleflerce veya vergi sorumlularınca incelemeye konu olan işlemlerle ilgili özelge talepleri,

Somut bir olaya dayanmayan, teorik hususlara ilişkin bilgi ve izahat talepleri,

Mücbir sebep hali ilanı, vergi borçlarının terkini, belge düzenine ilişkin yetkilerin kullanılması gibi kanunlarla uygulamanın tespitine dair Maliye Bakanlığına yetki verilen konulara ilişkin talepler.

Mükellefler ve vergi sorumluları tarafından sözlü ya da yazılı olarak veya internet aracılığıyla, 

3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun 

4982 sayılı Bilgi Edinme Kanunu uyarınca yapılan talepler, 

Vergi Usul Kanununun 120. maddesine göre vergi hataları ile ilgili yapılan düzeltme talepleri ve bu kanunun 124. maddesine göre Maliye Bakanlığınca incelenecek olan şikâyet yoluyla müracaat talepleri, özelge kapsamında değerlendirilmemektedir.

3-) Özelge Tayininde Yetkili Makam

Mükellef ve vergi sorumluları doğrudan yetkili Vergi Dairesi Başkanlığından özelge talep edebilir.   

Vergi Dairesi Başkanlığı bulunmayan illerde ise mükellef ve vergi sorumluları Defterdarlıklardan özelge talep edebilir. 

Bu anlamda, Gelir İdaresi Başkanlığı yerine doğrudan Vergi Dairesi Başkanlıklarından özelge talep edilmesi, gereksiz yazışmaların önlenmesi ve işlemlerin daha kısa sürede sonuçlandırılması amacına yöneliktir. 

4-) Kimler Özelge Talebinde Bulunabilir 

Mükellefler ile vergi sorumluları, bunların mirasçıları, yetki belgesine sahip kanuni temsilcileri veya vekilleri özelge talebinde bulunabilirler. 

Odalar ve birlikler gibi mesleki kuruluşları üyeleri adına özelge talebinde bulunamazlar. 

5-) Özelgenin Hukuki Sonuçları

Kendisine verilen özelgeye uygun hareket eden mükellef veya vergi sorumlusuna, bu hareketleri cezayı istilzam etse dahi ceza kesilmez. Zira, Vergi Usul Kanununun 369. maddesinde, yetkili makamların mükellefin kendisine yazı ile yanlış izahat vermiş olmaları vergi cezası kesilmeyecek hallerden biri olarak sayılmış, 413. maddesinde de alacakları cevaplara göre hareket eden mükelleflerin bu hareketleri cezayı istilzam etse dahi ceza kesilmeyeceği belirtilmiştir.

Diğer yandan, mükellef ve vergi sorumlularının vergi cezasına muhatap tutulmamaları için, kendilerine verilmiş olan özelgenin, vergi uygulamaları ile ilgili işlemlerinin gerçekleşmesinden önce yapılan taleplere ilişkin olması gerekmektedir. Diğer bir ifadeyle 369 ve 413. maddeler itibariyle özelge, yetkili makamlarca verildiği tarihten önce gerçekleştirilen işlemlerden dolayı vergi cezası kesilmesini engellemeyecektir.

Diğer taraftan, yukarıda Özelgenin Konusu ve Kapsamı kısmında belirtilen özelge talebi kapsamında değerlendirilmeyecek hallerin varlığına rağmen, idarece verilmiş olan özelgeler de 369 ve 413. maddeler açısından hüküm ifade etmez. 

6-) Sonuç

Mükellef ve vergi sorumluları kendilerince açık olmayan ve tereddüt ettikleri vergi durumları ve vergi uygulamaları ile  karşı karşıya kaldıkları konularda vergi dairelerinden yazılı olarak açıklama talebinde bulunmaları ve verilecek cevaba göre hareket etmeleri halinde, karşılaşılan sorunlar netleşecek ve tereddütler giderilmiş olacaktır.