Gizli Ayıplı Araçlarda Tüketici Hakları

Gizli Ayıplı Araçlarda Tüketici Hakları

Olayın Özeti

Davacı ... Mimari Uygulamalar San. ve Tic. Ltd. Şti., 06.03.2014 tarihinde ... isimli şahıstan 120.000 TL bedelle satın aldığı 2013 model, bayi çıkışlı, garanti paketli ... marka 316 model aracın 16.10.2015 tarihinde “Tahrik Uyarısı” verdiğini ve ertesi gün servis randevusu alarak aracını davalıya ait yetkili servise bıraktığını beyan etmiştir. Servis tarafından 22.12.2015 tarihinde yapılan bilgilendirme, motor kontrol ünitesi, buji ve ateşleme bobinleri, pistonlar ve motor bloğu dahil olmak üzere önemli değişimlerin gerekebileceğini göstermiştir.

Davacı tarafından başvurulan delil tespiti sonucu hazırlanan bilirkişi raporu, aracın motorunda kullanıcı hatası olmayan ve üretimden kaynaklı gizli ayıp bulunduğunu tespit etmiştir. Davacı, ayıplı olduğu anlaşılan bu aracın, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun’un 4. maddesi gereğince ayıpsız misliyle değiştirilmesini talep etmiştir.

Mercilerin Çözümü

Davalı vekili, araçta herhangi bir imalat hatası bulunmadığını, araç iki yıldan uzun süre boyunca sorunsuz kullanıldığı için ayıp ihtimalinin düşük olduğunu iddia etmiştir. Ayrıca, semenden indirim ve araçtan elde edilen faydaların iadesini talep etmiştir.

Mahkemece alınan bilirkişi raporunda, motor sisteminde meydana gelen tahrik ikazına neden olan arızaların kullanıcı kaynaklı olamayacağı, araç motorundaki hasarın üretim ve imalat aşamasında oluşan bir gizli ayıp olduğu sonucuna varılmıştır. 46.802 km'de olan aracın motorunun böyle bir arızaya maruz kalması, "ovallik" ve "koniklik" sınırlarını aşan silindir sorunları nedeniyle üretim hatası olarak nitelendirilmiş ve Mahkeme, aracın ayıpsız misliyle değiştirilmesine karar vermiştir.

Çözülmesi Gereken Hukuki Problemler

Satılan araç için gizli ayıp olduğu nasıl belirlenir?

Aracın gizli ayıplı olması halinde tüketicinin sahip olduğu seçimlik haklar nelerdir?

Ayıplı aracın ayıpsız misliyle değiştirilmesi koşulları nelerdir?

Davacı aracı ikinci el satın almış olsa bile 4077 sayılı Kanun kapsamında tüketici olarak korunur mu?

Bilirkişi raporu ve servis kayıtlarının ispat yüküne etkisi nedir?

Notlar

Birinci sorun, "gizli ayıp" kavramının doğru tanımlanması ile başlar. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 219. maddesine göre, satılan malda kullanımı engelleyen veya azaltan bir ayıp varsa ve bu ayıp alıcı tarafından makul bir dikkatle fark edilemeyecek nitelikteyse, bu ayıp "gizli" niteliktedir. Somut olayda, araç ilk alındığında veya rutin bakımlar sırasında ortaya çıkmayan motor arızası, ancak kapsamlı bir araştırma ve servis analizi ile fark edilmiş ve uzman bilirkişi tarafından teknik olarak teyit edilmiştir.

İkinci olarak, tüketicinin sahip olduğu seçimlik haklara değinmek gerekir. 4077 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrasına göre, tüketici maldaki ayıplı durum nedeniyle; malın ayıpsız misliyle değiştirilmesini, bedelden indirim yapılmasını, ayıp ücretsiz giderilmesini ya da sözleşmeden dönmeyi talep edebilir. Bu bağlamda, mahkemenin “misliyle değiştirme” seçeneğine hükmetmesi, hem kanuna hem de mevcut delillere uygundur.

Üçüncü problem, araç ikinci el olsa bile tüketici haklarından yararlanılıp yararlanılamayacağıdır. Nitekim Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamasına göre, ikinci el satın alınmış bir üründe dahi, eğer mal profesyonel bir satıcıdan alınmışsa ve tüketici işlemi söz konusuysa, tüketici hakları korunur. Davacı burada ticari bir şirket olsa da, karar ertesinde şirkete tüketici sıfatı tanınması, malda var olan üretim kaynaklı ayıbın niteliğine bağlanmıştır.

Dördüncü olarak, ispat yükünün dağılımı ele alınmalıdır. TBK’nin 223. maddesi, satılan maldaki ayıbın teslim anında var olduğunun alıcı tarafından ispatını gerekli kılar. Ancak gizli ayıplarda bu ispat yükünün makul derecede hafifletilmesi gerektiğinden, bilirkişi raporunun bu konuda belirleyici olduğu kabul edilmektedir. Somut olayda bilirkişi, motor sistemindeki yapısal bozukluğun kullanıcı hatasından değil, fabrika çıkışlı imalat hatasından kaynaklandığını teknik olarak ortaya koymuştur.

Sonuç ve Değerlendirme

İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin bu kararı, hem 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun’un uygulama kapsamını hem de TBK m.219-223 aralığındaki satım hukuku prensiplerini yakından ilgilendirmektedir. Ayıplı mal kavramı, sadece fiziksel bozukluklarla sınırlı değildir; kullanıcının beklediği performansın ortaya çıkmamasına yol açan tüm teknik sorunlar da bu kapsama girer.

Kararda belirtilen gibi, 46.802 km’deki bir aracın motor sisteminin tamamen değişmesini gerektirecek şekilde arızalanması, sıradan bir kullanım hatasıyla açıklanamayacak kadar teknik bir sorundur. Aracın bu denli erken bir arıza göstermesi, doğrudan doğruya üretim kaynaklı bir hata olarak kabul edilmiş, bu da gizli ayıp olduğu için tüketiciye misliyle değiştirme hakkı tanımıştır.

Bu karar, gizli ayıp kavramının hem hukuk hem de teknik bilirkişi incelemeleri yoluyla tespit edilmesinin ne kadar önemli olduğunu, ispat yükünün bilirkişi desteğiyle ne denli güçlendirilebileceğini göstermektedir. Ayrıca, tüketici sıfatı tartışmalarında mahkemelerin esnek ve hakim yorumlara açık kararlar verebilmesi, tüketici lehine adaletin tecelli etmesini sağlamıştır.

Karar, Yargıtay'ın gizli ayıplı araçlarla ilgili benzer kararlarına paralel olarak, tüketicinin mağduriyetini önleyici, ayıplı malın değiştirilmesini esas alan ve kamu yararına hizmet eden bir yaklaşım ortaya koymaktadır.

Av. Ahmet Can

Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp : 0 532 409 18 85

T.C. İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2016/331 Esas

KARAR NO : 2018/71

DAVA : Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)

DAVA TARİHİ: 29/03/2016

KARAR TARİHİ: 29/01/2018

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

İDDİA VE TALEP : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ...Mimari Uygulamalar San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ... plâka sayılı 2013 model, bayi çıkışlı, bayi servis ve garanti paketli ... marka 316- model aracı 06.03.2014 tarihinde ... isimli şahıstan 120.000,00 TL bedelle satın aldığını, dava konusu aracın 16.10.2015 tarihinde “Tahrik Uyarısı” ile hız kesmek suretiyle arıza yaptığını, ertesi günü davalılardan Avcılar ... Servisinden randevu alınarak 19.10.2015 tarihinde aracın servise bırakıldığını, aracın arızası hakkında davalı servis yetkilisi ... tarafından müvekkil şirket yetkilisi ...’a 22.12.2015 tarihinde bilgilendirme e-postası atıldığını bu e-postada yer alan “aracın motor kontrol ünitesi, buji ve ateşleme bobinleri, besleme ünitesi ayrıca pistonlar ile beraber motor bloğu değişimi yapılması gerektiği..." şeklindeki ibarelerden de anlaşılacağı üzere aracın gizli ayıplı olduğunu, davalı servis yetkilisi tarafından gönderilen bilgilendirme e-postası üzerine taraflarınca delil tespiti talebi ile İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi ... D.lş dosya numarası ile alınan bilirkişi raporunda “aracın modeli ve km’si göz önüne alındığında, aracın arızasının yakıt ve kullanımla ilgili olmadığı (kullanıcı hatası olmadığı); ancak motorun imalatı sırasında oluşan gizli ayıp nedeni ite tespit edilemeyen ve giderilemeyen arızanın olduğu kanaatine varılmıştır” ibaresinden de açıkça anlaşılacağı üzere aracın gizli ayıplı olduğunu, tüm rutin bakımları yetkili bayice yapılmış olup, 45.000 km’de olan dava konusu aracın “motorunun değiştirilmesi” gerektiğinin belirtildiğini, müvekkilinin böyle bir talebi olmamasına karşın, ilgili servisin onarım konusunda ısrarcı olduğunu, yapılacak onarım için Ücret talep ettiğini, böyle bir değişim yapılsa, müvekkili aracını satmak istediği zaman aracında değer kaybı olacağını, 45.000 km* deki, 2 yıllık, motor değişimi gerektiren aracını verimli kullanamadığını, 5 aydır da fiilî olarak zaten kullanamadığını, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, dava konusu ayıplı aracın 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun 4. Maddesinin 2. Fıkrası gereği ayıpsız olanı ile değiştirilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA VE KARŞI TALEP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu araçta herhangi bir üretim hatası ve/veya servis hizmetinden kaynaklanan bir ayıp bulunmadığını, dava konusu aracın 2013 yılında trafiğe çıktığını ve 2 yıl sorunsuz bir şekilde kullanıldıktan sonra arızanın gerçekleştiğini, bu durumun dahi araçta herhangi bir imalat kaynaklı ayıp olmadığını gösterdiğini, açıklanan hususlar kapsamında davanın reddine karar verilmesi gerekirse de, hakkaniyet ilkeleri gereği ayıpsız misli ile değişim yerine semenden indirim yapılması ve dava konulu araçta meydana gelen değer kaybının ve araçtan elde edilen faydaların iade edilmesi gerektiğini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE :

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Dava; davacı ...Mimari Uygulamalar San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin, ... plâka sayılı 2013 model, bayi çıkışlı, bayi servis ve garanti paketli ... marka 316- model aracı 06.03.2014 tarihinde ... isimli şahıstan 120.000,00 TL bedelle satın alması, dava konusu aracın 16.10.2015 tarihinde “Tahrik Uyarısı” ile hız kesmek suretiyle arıza yapması, ertesi günü davalılardan Avcılar ... Servisinden randevu alınarak 19.10.2015 tarihinde aracın servise bırakılması, aracın arızası hakkında davalı servis yetkilisi ... tarafından şirket yetkilisi ...’a 22.12.2015 tarihinde bilgilendirme e-postası atılması bu e-postada yer alan “aracın motor kontrol ünitesi, buji ve ateşleme bobinleri, besleme ünitesi ayrıca pistonlar ile beraber motor bloğu değişimi yapılması gerektiği..." şeklindeki ibarelerden de anlaşılacağı üzere aracın gizli ayıplı olması, bu nedenle otomobilin 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun 4. Maddesinin 2. Fıkrası gereği ayıpsız olanı ile değiştirilmesi talepli davadır. Mahkememiz dosyası arasına alınan bilgi belgeler, ...motiv A.Ş 'den gelen müzekkere cevapları üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırılmış, 01/11/2017 günlü bilirkişi raporunda; ...Mimari Uygulamalar San. Ve Tic. Ltd. Şti. 'ye ait ... plaka sayılı, ... marka, 316i ticari adlı, 2013 model, ... motor ve *... şasi numaralı aracın, davaya konu tahrik ikazı şikayeti sebebiyle ilk servise girdiği, 19/10/2015 tarihinde aracın diyagnostik kayıtlarından da anlaşılacağı gibi, 3.

Ve 4. Sıra numaralı silindirlerde enjektör püskürtme sisteminin devreden çıktığının tespit edildiği ve de davaya konu aracın tahrik ikazı şikayetiyle ilk servise girdiği tarihte (19.10.2015) trafiğe çıkalı henüz 2 yıl 3 ay olduğu ve de henüz 46.802 km 'de olduğu göz önünde bulundurulduğunda, aracın ekonomik ömrüne göre oldukça kısa bir sürede açığa çıkan bu derece kapsamlı motor parçalarının değişimini gerektiren bir arızanın ancak üretim ve imalat kaynaklı olarak açığa çıkabileceği, dolayısıyla 'gizli ayıplı' mal olarak nitelendirilmesi gerektiği görüşünü bildirmişlerdir.

6098 sayılı TBK'nun 219. Maddesinde satıcı, alıcıya karşı herhangi bir suretle bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebi ile sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan, maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur, satıcı bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur. Mahkememiz dosyasında davaya konu ... plakalı ... marka 316i ticari adlı 2013 model beyaz renkli benzinli ... şaşi numaralı aracın davaya konu tahrik ikaz ışığı şikayeti ile 19/10/2015 tarihinde ilk servise girdiği, trafiğe çıkışından henüz 2 yıl 3 ay olması, 46.802 km 'de olmasına rağmen araçta meydana gelen arızanın kullanıcı kaynaklı olmasının mümkün olmadığı, aracın bu km'de iken silindir ölçümlerinde davaya konu aracın motor silindirlerinin ovallik ve koniklik sınırı tolerans değerlerini aştığı, diyasnostik kayıtlarından da anlaşılacağı gibi 3 ve 4. Sıra numaralı silindirlerinde ateşleme sorunu olduğu, araçtaki davaya konu motor arızasının kullanılan yakıt kaynaklı veya kullanıcı kaynaklı olarak gerçekleşmesi mümkün olmadığı, üretim ve imalat kaynaklı olarak açığa çıkabileceği dolayısı ile araçta oluşan motor arızasının üretim ve imalat kaynaklı olarak açığa çıkan gizli ayıp olarak nitelendirilmesi sonucu, davanın kabulü ile ... plakalı 2013 model bayi çıkışlı ... marka 316 model aracın aynı model ve marka ayıpsız olanı ile davalı tarafından değiştirilerek davacıya verilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM :

1-Davanın kabulü ile ... plakalı 2013 model bayi çıkışlı ... marka 316 model aracın aynı model ve marka ayıpsız olanı ile davalı tarafından değiştirilerek davacıya verilmesine,

2-Alınması gerekli 683,10 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 170,78 TL harcın düşümü ile eksik kalan 512,32 TL harcın davalıdan tahsili ile maliyeye gelir kaydedilmesine,

3-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden kabul üzerinden hesaplanan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 2.180,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

4-Davacı tarafça yapılan ( 170,78 TL peşin harç + ilk masraf 33,50 TL + bilirkişi ücreti 1.200,00 TL + 115,85 TL posta masrafı ) toplam 1.520,13 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Davacı tarafça yatırılan gider avansından geriye kalan kısmının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 29/01/2018

Av. Ahmet Can

Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp : 0 532 409 18 85

Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun ⇛ 🔁

Diğer Yazılarımız Ve Kararlar:

Tüketici Hukuku

Garanti Süresi Dolsa Bile Üründeki Arıza Ağır Kusur Ve Hile İle Tüketiciden Gizlenmişse Tüketici Ürünün Bedelini Alabilir.

İmalat Hatalı ve Gizli Ayıplı Sıfır Araçların Misli İle Değişimi: Tüketicilerin Dikkat Etmesi Gereken Önemli Durumlar

Ayıplı Aracın Ayıpsız misli ile Değiştirilmesi, Olmadığı Takdirde Rayiç Değerinin Tahsili

Sıfır Aracın Ayıplı Olmasından Kaynaklanan Değer Kaybı Bedel İndirimi

Banka Müşterilerinin Hesaplarındaki Paranın Bilişim Sistemlerinin Kullanılması Suretiyle Çalınması Ve Bankaların Sorumluluğu Nedeniyle Tazminat Davası

İmalat Hatalı Ve Gizli Ayıplı Olduğunu Tespit Edilen Sıfır Aracın Misli İle Değişimi