Üretim Hatalı Araçlarda Satıcı ve Üretici Sorumluluğu

Olayın Özeti

2018 model bir otomobil, ticari bir şirket tarafından, başka bir ticari işletmeden satın alınmış; araca ilişkin tescil işlemi yapılmış, taraflar arasında araçla ilgili üç yıllık garanti süresi tanınmıştır. Satın alındıktan kısa süre sonra araçta çeşitli teknik arızalar meydana gelmeye başlamış; özellikle seyir halinde gaz kesme, sarsıntılı çalışma, yüksek motor sesi gibi sürüş güvenliğini doğrudan etkileyen şikayetler görülmüştür. Bu şikayetler doğrultusunda araç defalarca servise götürülmüş, ancak yapılan üç ayrı enjektör değişimine rağmen arızalar tekrarlamıştır.

Davalı satıcı ve üretici şirketler, bu süreçte yalnızca ücretsiz onarımlar sunmuş; aracın değişimi ya da bedel iadesi taleplerini ise reddetmiştir. Davacı, yaşanan arızaların aracın gizli ayıplı olduğunu gösterdiğini iddia ederek, aracın ayıpsız misliyle değiştirilmesini, bu mümkün değilse bedel iadesini, bu da mümkün değilse bedel indirimi yapılmasını talep ederek dava açmıştır.

Mercilerin Çözümü

İlk Derece Mahkemesi

İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, yapılan yargılamada öncelikle tarafların tacir olmasından dolayı Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin uygulanacağını belirtmiş; 6102 sayılı TTK'nın 23. maddesi uyarınca TBK 231. maddedeki iki yıllık zamanaşımı süresinin, garantinin üç yıl olması nedeniyle somut olayda uygulanamayacağına hükmetmiştir.

Mahkeme, bilirkişi raporlarını esas alarak araçta üretim hatasından kaynaklanan, gizli nitelikli ve sürüş güvenliğini doğrudan etkileyen bir ayıp bulunduğuna kanaat getirmiştir. Ayıp nedeniyle aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesi yönündeki talep kabul edilmiştir.

Davalı şirketin, satıcı sıfatı dışında üretici olarak da garanti belgesinde yer alması nedeniyle sorumlu tutulması gerektiği kabul edilmiştir.

Çözülmesi Gereken Hukuki Problemler

Gizli ayıp kavramının ticari satışlarda uygulanabilirliği ve zamanaşımı rejimi

Üretici ve satıcının müşterek ve müteselsil sorumluluğu

Terditli dava açılabilirliği ve seçimlik hakların kullanılma biçimi

Garanti süresinin ayıba karşı tekeffül hükümlerine etkisi

Onarımın başarısız olması hâlinde diğer seçimlik haklara geçiş

Hukuki Analiz ve Değerlendirme

İlk olarak, gizli ayıp kavramının niteliği değerlendirilmelidir. TBK m.219 uyarınca, alıcı, satılandaki ayıbı muayene ile makul sürede fark ettikten sonra durumu satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Ancak gizli ayıplarda bu süre, ayıbın ortaya çıktığı anda başlar. Araç, ilk arızalarını 74.783 km’de göstermiş ve defaatle servise götürülmüştür. Bilirkişi raporu da enjektör arızalarının üretim hatası olduğunu doğrulamıştır.

Buradan şu soru doğar: Bir ayıbın "gizli" nitelikte olup olmadığı nasıl anlaşılır?

Eğer ayıp, makul bir dikkat ve özenle ilk muayenede fark edilemeyecek durumda ise ve sonradan ortaya çıkmışsa, bu gizli ayıptır. Bu olayda enjektör arızası garanti süresi içinde defalarca yaşanmış ve sürekli onarıma rağmen tekrar etmiştir. Bu durum, hem teknik hem hukuki açıdan gizli ayıbın varlığını ortaya koyar.

TTK m.23 ve TBK m.231 birlikte değerlendirildiğinde, eğer mal garanti süresi içinde ayıplı hale gelirse, garanti süresi boyunca dava açma hakkı saklıdır. Mahkeme bu yorumla zamanaşımı savunmasını reddetmiştir.

Davalıların itiraz ettiği hususlardan biri de üreticinin müteselsil sorumluluğudur. Her ne kadar ticari satışlarda doğrudan tüketici korumasına dayalı 6502 sayılı Kanun uygulanamasa da, garanti belgesinde üretici olarak yer alan davalı üretici, ayıplardan doğrudan sorumlu tutulmuştur.

Bu bağlamda şu sorular sorulabilir:

Garanti veren üretici, satım akdine taraf olmasa da ayıptan sorumlu tutulabilir mi?

Garanti belgesinde adı yer alan üretici, taahhüt ettiği yükümlülükler kapsamında doğrudan sorumlu tutulmalıdır.

Mahkeme de bu yönde bir yorumla üreticiyi sorumlu tutmuştur.

Öte yandan terditli dava açılabilirliği tartışması yapılmıştır. TBK m.227 uyarınca alıcı; sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değiştirme seçimlik haklarından birini kullanabilir. Ancak bu seçimlik haklardan hangisinin uygulanacağı mahkemece belirlenebilir. Davacının birincil talebi aracın değiştirilmesi, ikincil ve üçüncül talepleri ise bedel iadesi ve bedel indirimi olup bu sıralama hem usule hem de HMK’daki terditli dava mantığına uygundur.

Son olarak şu değerlendirme yapılmalıdır:

Bir ayıp sürekli onarımla giderilemezse, bu durumda "onarım" seçeneğinin artık işlevsiz olduğu kabul edilir ve diğer seçimlik haklara geçiş mümkündür. Bilirkişi raporları da enjektör değişimlerinin sorunu çözmediğini ortaya koymuştur.

Sonuç ve Değerlendirme

İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, teknik ve hukuki gerekçeleri dikkate alarak doğru ve isabetli bir hüküm kurmuştur.

Gizli ayıbın teknik raporla ortaya konduğu,

Garanti süresinin dolmamış olması nedeniyle zamanaşımı süresinin dolmadığı,

Terditli taleplerin usule uygun olduğu,

Onarımın yetersiz kalması nedeniyle aracın değiştirilmesi gerektiği,

Üreticinin, garanti belgesindeki taahhüdü nedeniyle sorumluluğunun bulunduğu,

tespit edilmiştir. Bu karar, ticari nitelikli araç satışlarında dahi üreticiye yöneltilecek sorumluluğun mümkün olduğunu ve tüketici hukukuna özgü korumaların belirli ölçüde profesyonel tacirler için de geçerli olabileceğini göstermektedir.

Ayrıca karar, sadece araç satımı özelinde değil, genel olarak "garanti kapsamında onarımı yapılamayan ayıplı mallarda" satıcı ve üreticinin sorumluluğunun nasıl değerlendirilmesi gerektiğine dair emsal niteliğindedir.

T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2020/350
KARAR NO : 2021/869

DAVA : Tazminat (Trafik ve Kasko Sigortasından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 17/07/2020
KARAR TARİHİ : 28/10/2021

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Trafik ve Kasko Sigortasından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davalı ... Ticaret ve San. A.Ş’den, 11/04/2018 tarihinde ... şasi numaralı, 2018 model ... otomobili 103.540,20 TL bedelle satın aldığını, aracın müvekkili adına ... plaka ile tescil olunduğunu, otomobilin tedarikçi firmasının diğer davalı ... San ve Tic A.Ş. olması nedeniyle her iki davalının müvekkiline karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, aracın 3 yıl garanti süresi olup, bu süre içiresinde araçta devamlı arıza meydana geldiğini, seyir haline iken aracın aniden gaz kestiğini, hızı ve devrinin düştüğünü, bu durumun trafikte büyük sıkıntılara yol açtığını, hem müvekkili şirkete ait araçta bulunanların hem de diğer araçlandaki kişilerin can güvenliğini tehlikeye soktuğunu, araç çalıştırılırken sarsıntı olduğunu, aracın hızlanmasında randıman alınamadığını, motorunun zorlandığının hissedildiğini, araç çalıştırılırken tekleme ve motordan olağandan çok yüksek ses geldiğini, bu şikayetlerle aracın defalarca servise götürüldüğünü, şikayetlerin enjektörden kaynaklandığı belirtilerek üç kez enjektör değişimi yapıldığını, ancak aynı arızanın devam ettiğini, servis çalışanlarının haricen enjektör probleminin bu model araçlarda kronik olduğunu, daha sonra üretilen araçlarda bu sorunun giderildiğini beyan ettiklerini, bu şikayetleri ile müvekkilinin aracı ilk kez 25/09/2019 tarihinde servise götürdüğünü, enjektör değişimi ve fsa yağ inceltme yapıldığını, 05/1102019 tarihinde aracın bakım ile birlikte üfleme ve ıslık sesi olduğu belirtilerek servise götürüldüğünü, saplamalar değiştirilip bakım yapıldığını, 23/12/2019 tarihinde aracın yine enjektör arızası ile servise götürüldüğünü, enjektörünün değiştirildiğini, en son 05/02/2020 tarihinde aracın aynı şikayetler ve yolda kesiklik yapması nedeniyle yetkili servise götürüldüğünü, yine enjektörünün değiştirildiğini, müvekkilinin garanti süresinin içinde aracın sürekli aynı arızayı vermesi, bu nedenle araçtan verim alınamadığını, kullanımının tehlike ve zorluk yarattığını, aynı arıza nedeniyle aracın günlerce serviste kalması dolayısıyla raçtan faydalanamadığını, araç garantisinin devam etmesi nedeniyle araç değişimi talep ettiğini, ancak davalıların bunu kabul etmediklerini, araç satış bedelini iade edebileceklerini bildirdiklerini, aracın güncel değerinin çok daha fazla olması nedeniyle müvekkilinin hakkaniyete aykırı olan bu teklifi kabul etmediğini, müvekkilinin Bornava ... Noterliğinden gönderdiği 14/02/2020 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile aracın söz konsu arızası gözetilerek ayıpsız misli ile değiştirilmesini talep ettiği, davalı şirketin ihtarnameye cevap vermediğini, Diyarbakır ... Noterliği’nin 06/03/2020 tarih ve .. yevmiye numaralı ihtarnamesi ile aynı hususun davalı ... Ticaret ve San. A.Ş’ye ihtar edildiğini, davalı şirketin ihtarnameye herhangi bir sorumlulukları bulunmadığı şeklinde cevap verdiğini, aracın gizli ayıplı olduğunu, her iki şirketinden satılandaki ayıptan sorumlu olduklarını, araçtaki arızaların dava sürecinde de devam ettiğini, arabuluculuk başvurusu yapıldıktan sonra aşırı ses gelmesi nedeniyle aracın 06/07/2020 tarihinde tekrar servise götürüldüğünü, aracın şarj dinamosunun dağıldığı tespit edilerek değiştirildiğini, açıklanan nedenlerle araçtaki gizli ayıplar nedeniyle aracın 0 km ayıpsız misli ile değiştirilmesini, bu talebin kabul edilmemesi halinde araç bedelinin ödendiği tarihten itibaren işleyen ticari faizi ile birlikte müvekkiline iadesine, bu talebin de kabul edilmemesi halinde araçtaki gizli ayıp nedeniyle, ayıpsız araç ile ayıplı araç aralarındaki fark oranındaki bedelin tespiti ile bu bedelin ticari faizi ile birlikte ödenmesi, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; İşbu davada zamanaşımının dolduğunu, dava konusu ... plakalı ... model araç 11.04.2018 tarihinde satın alınmış olup, işbu davanın tensip tutanağına göre 17.07.2020’de açıldığı dikkate alındığında TTK m.23/1 atfıyla uygulanacak olan TBK m.231 gereği zamanaşımının dolduğunu, diğer taraftan, bir an için araçta gizli ayıp olduğu düşünülse dahi, aracın tesliminden itibaren işlemeye başlayan iki yıllık zamanaşımı süresinin dolmuş olduğu, dolayısıyla işbu davanın öncelikle zamanaşımı yönünden reddedilmesi gerektiğini, müvekkili şirketlerden ... Sanayi AŞ.ye husumet yöneltilemeyeceğini, müvekkili ... San. A.Ş.nin davacı ile arasında herhangi bir satım akdi bulunmadığını, diğer yandan, satıcı ile üretici ya da ithalatçının müteselsil sorumluluğunun sadece 6502 sayılı Kanunda tüketiciler lehine düzenlendiğini, dava konusu uyuşmazlıkta ise 6502 sayılı Kanun uygulama alanı bulamayacağını, ayrıca, anılan müvekkil şirket ile Davacı arasında herhangi bir hizmet akdi de bulunmadığını, bu itibarla, imalatçı olan söz konusu müvekkil firmanın müteselsil sorumluluğuna gidilemeyeceğinden, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, diğer taraftan, işbu davada, TTK m.23ün atfıyla TBK m.219 ve devamı hükümlerinin uygulama alanı bulacağı dikkate alındığında, alıcının seçimlik haklarını düzenleyen TBK m.227 hükmünde, söz konusu seçimlik hakların sadece satıcıya yöneltilebileceği belirlenmiş olup, üretici/ithalatçının sorumluluğundan bahsedilmemiş olduğunun gözden kaçırılmaması gerektiğini, dava konusu aracın ticari garanti şartlarına tâbi olduğunu, ... Garanti ve Servis Kılavuzunda belirtildiği üzere, satın alınan ... aracın ticari veya mesleki amaçlı kullanılması halinde, "Ticari Garanti Şartları" (Ek-2) geçerli olacak ve malın garanti süresi içinde, gerek malzeme, gerekse montaj ve tasarım hatalarından dolayı arızalanması halinde, işçilik masrafı, değiştirilen parça bedeli ya da başka herhangi bir ad altında hiçbir ücret talep edilmeksizin tamirinin yapılacağını, ticari garanti kapsamında, müvekkili şirketlerin, sadece aracın ücretsiz onarımından sorumlu olduklarını, ticari bir satım söz konusu olduğu için, işbu davada davacının, aracı satın alırken kabul etmiş olduğu ticari garanti esasları gereği hiçbir zaman için araç değişimi, bedel iadesi ya da bedelde indirim talep etme hakkının bulunmadığını, bununla birlikte, dava konusu araçta hukuki anlamda bir ayıp bulunmadığı üzere müvekkili şirketlerin sorumluluğuna gidilmesinin ise esasen mümkün olmadığını, dava konusu araçta ayıp olarak nitelendirilebilecek maddi bir hasar ya da eksikliğin de söz konusu olmadığını, ayıba karşı tekeffül borcunu düzenleyen TBK m.219 uyarınca ayıptan söz edilebilmesi için, ayıp sonucunda şeyin değerinin veya elverişliliğinin önemli surette azalması veya tamamen ortadan kalkmasının gerektiğini, dava konusu araç 75.000 km’ye kadar bir sorun yaşamadan kullanılmış olup, bu kadar km sorunsuz kullanılan bir araçta üretimden kaynaklı enjektör arızası iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve gerçeği yansıtmadığını, enjektörlerin ömrünün, zaman içerisinde alınan yakıt kalitesine bağlı olarak değiştiğini, yakıt kalitesinin ispatı konusunda yaşanan güçlüğü dikkate alarak müvekkili şirketlerin enjektörlerin araçta değer kaybına yol açılmaksızın garanti kapsamında ücretsiz olarak değiştirilmesini sağladıklarını, ayrıca, aracın kullanılmaya elverişliliğinin ortadan kalkmış olduğundan da söz edilemeyeceği gibi yapılan işlemler sonrası aracın ikinci el piyasa değerinin düştüğü iddiasının da gerçeği yansıtmadığın, aksine, yakıt enjektörü değişimi 100.000 km kullanılmış bir araçta ikinci el piyasa değerine olumlu etki yapacağını, herhangi bir kabul anlamına gelmemek üzere, alıcılar için tanınan "bedel iadesini de içeren sözleşmeden dönme, malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi veya ayıp oranında bedel indirimi ya da ücretsiz onarım isteme" şeklindeki seçimlik hakların, ayıbın ağırlığı ve/veya büyüklüğü dikkate alınarak TMK 2.deki iyi niyet kuralları çerçevesinde kullanılması gerektiği, halihazırda kullanılmakta olan ve varlığı iddia edilen şikâyetlerin ücretsiz onarımla değer kaybı olmaksızın giderilmiş bir araçta, bir an için Davacının şikâyetlerinin üretimden kaynaklanan bir ayıp niteliğinde olduğuna kanaat edilmesi halinde de, Davacının taleplerinin TMK m.2ye aykırılık teşkil ettiği, davacının terditli talepte bulunmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, terditli olarak ileri sürülen taleplerin her halükarda reddi gerektiğini, zira, ayıp nedeniyle seçimlik hakların yenilik doğurucu nitelikte olup, bu haklardan birine başvurulması halinde hak tükenecek ve diğer seçeneklere başvurmanın mümkün olmayacağını, bu itibarla, davacının terditli talebi hukuken kabul edilemez olup, hangi seçimlik hakkını kullandığını açıklamasının gerektiğini, davacının aracından, kullandığı süre boyunca elde etmiş olduğu menfaati iade etmesinin zorunlu olduğunu, bir an için, Davacının iddialarının haklılığına ve araç değişime ya da bedel iadesine karar verilmesi halinde davacının da araçtan elde ettiği menfaati iadesinin gerekeceği, TBKnun 205. maddesi gereğince, satılan maldan elde edilen menfaatlerin iadesinin zorunlu olduğu, bir an için davacının talebinin bedel iadesi şeklinde kabul edileceği varsayılacak olduğunda davacının aracı iade etmeden faize hak kazanamayacağı, Yargıtay tarafından, Birlikte İfa Kuralına uygun olarak geliştirilen İçtihat, hem Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamına giren uyuşmazlıklarda hem de Türk Borçlar Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu kapsamına giren uyuşmazlıklarda, şayet misli ile değişim yapılacaksa ya da bedel iade edilecekse, mal (araç) karşı tarafa, kesinleşmiş mahkeme kararına uygun olarak devir ve teslim edilmedikçe, malın bedelinin iade edilmemesi ve iade edilecek bedel üzerinden de, faiz işletilmemesi gerektiği yönünde olduğu, ayrıca aracın tramer kaydı sorgusunun da yapılarak, herhangi bir kazaya karışıp karışmadığı ya da değer kaybına sebebiyet verecek bir durumun oluşup oluşmadığının da ayrıca tetkik edilmesinin gerekli olduğunu, zira, yukarıdaki tüm itirazlarının reddi ile Davacının araç değişimi ya da bedel iadesi talebinin kabulüne karar verilmesi halinde, eğer ki araçta müvekkil şirketlerin bir kusurlu bir eylemi ya da fiili olmaksızın meydana gelmiş bir değer kaybı var ise bunun tespit edilerek müvekkil şirketlere iadesi gerekecek, aksi durumun Davacının sebepsiz zenginleşmesine sebebiyet vereceğini, yukarıdaki itirazlar dikkate alınmaksızın araç değişimine karar verilmesi halinde, aracın her türlü borçtan ari bir şekilde iadesine karar verilmesi gerektiğini, bu sebeple ilgili Trafik Tescil Müdürlüğü ve Vergi Dairesine müzekkere yazılarak araç üzerinde hak mahrumiyeti olup olmadığının, aracın muayenesinin yapılıp yapılmadığının, vergi borcu ve trafik cezası olup olmadığının sorulmasını, mahkemece yapmış oldukları itirazları dikkate alınmaksızın davanın araç değişimi ya da bedel iadesi şeklinde kabulüne karar verilmesi halinde, ayrıca dava konusu aracın her türlü borçtan ve takyidattan ari bir şekilde teslim edilmesi gerektiğinin hükümde açıkça ifade edilmesi gerektiğini, açıklanan sebeplerle, işbu davanın öncelikle zamanaşımı nedeniyle reddedilmesini, aksi kanaat halinde müvekkili şirketlerden ... San. A.Ş. bakımından öncelikle husumet nedeniyle reddedilmesini, her halukarda esastan reddedilmesini, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep etmiştir.
CEVABA CEVAP DİLEKÇESİ; Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; dava konusu edilen ayıbın gizli ayıp olduğunu, her ne kadar defalarca serviste uzun müddet kaldıktan sonra tamir edilse dahi bir süre sonra tekrarlandığını, üretimden kaynaklı gizli ayıp bulunması nedeni ile işbu uyuşmazlıkta iki yıllık sürenin uygulanamayacağını, ayrıca davalıların ağır kusurlu olmaları nedeni ile de iki yıllık sürenin uygulanmasının mümkün olmadığını, bununla birlikte dava konusu araç içi davalılar tarafından üç yıllık garanti süresi verildiğini, dolayısıyla üç yıllık sürenin uygulanacağını,bununla birlikte dava tarihi değil arabuluculuğa başvuru tarihi olan 15.05.2020 tarihinin dikkate alınması gerektiğini, bu nedenle de zamanaşımı iddiasının yerinde olmadığını, davalı ... Sanayi A.Ş.’nin satın alınan aracın tedarikçisi olduğunu, yine davalılar tarafından sunulan garanti belgesinde de sorumlunun ... olduğunun açıkça yazılı olduğunu, ayrıca dosyaya sunmuş oldukları ... Tic. ve San.A.Ş.nin Kadıköy ...Noterliğinin 13.03.2020 tarih ve ... yevmiye numaralı cevabi ihtarnamesinde sorumlunun distribütör firma olduğu belirtildiğini, her iki davalının aynı grup bünyesinde müteselsil olarak sorumlu olduklarını, yapılacak olan bilirkişi incelemesi ile de araçtan beklenen faydanın sağlanamadığı, defalarca arıza yaptığı, can ve mal güvenliğini tehlikeye soktuğu ortaya çıkacağından sadece ücretsiz onarım ile sorumlu oldukları iddiasının da yersiz olduğunu, kaldı ki, gizli ayıp nedeniyle araç defalarca aynı arızayı vermekte, aracın onarılamadığını, müvekkilinin hiçbir şekilde kalitesiz yakıt kullanmadığını, aracın trafiğe çıkmasından itibaren dünya üzerinde en kaliteli yakıt satışı yapan Shell’den yakıt aldığını, bu nedenle söz konusu iddianın da hiçbir geçerliliğinin bulunmadığını, aracın 3 yıl garantisinin olduğunu, garanti süresi içerisinde araçta devamlı olarak arıza meydana geldiğini, seyir halinde iken sebepsiz olarak araç aniden gaz kestiğini hızı ve devrinin düştüğünü, bu durumun trafikte büyük sıkıntılara neden olduğunu, hem müvekkili şirkete ait araçta bulunanların hem de diğer araçlardaki kişilerin can güvenliğini tehlikeye attığını, ayrıca aracı çalıştırırken sarsıntı olduğunu, aracın hızlanmasında randıman alınamadığını, motorun zorlandığını, araç kullanılırken tekleme problemi ve motordan olağandan çok daha yüksek ses geldiğini, bu şikayetler ile araç satın alınmış olan yetkili servise defalarca götürüldüğünü ve araçta enjektör arızası bulunduğu tespiti ile 3 defa enjektör değişimi yapıldığını, ancak aynı arızanın tekrarlamakta, trafik ve can güvenliğinin tehlikeye girdiğini, müvekkil şirket araçta sürekli meydana gelen aynı arıza nedeni ile aracından istediği verimi alamadığın, beklenen faydanın sağlanmadığını, davalılar vekilinin terditli talepte bulunulamayacağına itirazının yersiz olduğunu, müvekkili şirketin satın almış olduğu gizli ayıplı aracın, ayıpsız 0 km misli ile değiştirilmesini, şayet bu talebin kabul edilmemesi halinde araç bedelinin ödendiği tarihten bu yana işleyen ticari faizi ile birlikte müvekkiline iade edilmesini, bu talebin de kabul edilmemesi halinde araçtaki gizli ayıp nedeni ile ayıpsız araç ile arasındaki ayıp oranında bedelinin tespiti ve bu bedelin ticari faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesini talep ettiklerini, dava dilekçesindeki asıl talebin aracın ayıpsız 0 km misli ile değiştirilmesi olduğunu şayet mahkeme aksi kanaatte ise diğer taleplerinin değerlendirilmesi yönünde olduğunu, izah edilen nedenler dolayısı ile talepleri gibi karar verilmesini bildirmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Satış Faturası : ... Tic. ve San. AŞ tarafından ...İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. adına düzenlenen ... alımına ilişkin 103.540,20-TL. tutarlı satış faturası olduğu anlaşılmıştır.
Trafik Tescil : Davaya konu ... plaka sayılı aracın davacı şirket adına tescilli olduğu, SGK İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünce hak mahrumiyeti bilgi girişi yapıldığı, İzmir İl Emniyet Müdürlüğünün 24/07/2020 tarihli cevabi yazısı içeriğinden anlaşılmıştır.
Servis Formları : Dosyaya sunulan servis formları içeriğinden aracın farklı tarihlerde " yolda giderken hız düşürmesi, araçta üfleme ve ıslık sesi olması ve enjektör arızası " gibi nedenlerle ... Yetkili Servis İstasyonuna götürüldüğü ve birden fazla kez enjektör değişimi yapıldığı anlaşılmıştır.
Davacı İhtarname : Keşidecisinin davacı şirket, muhatabın ... San. ve Tic. AŞ olduğu, Bornova ... Noterliğinin 14/02/2020 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin konusunu, ayıp nedeniyle aracın misli ile değiştirilmesi talebinin oluşturduğu anlaşılmış, araçta var olan ayıp nedeniyle, bu ihtarın tebliğinden itibaren 7 gün içinde satın almış oldukları aracın ayıpsız misli ile değiştirilerek taraflarına teslimine, aksi halde dava yoluna gidilerek bu konuda şu ana kadar uğramış oldukları zarar ile dava aşamasına gelinceye kadar ve sonrasında uğranılacak zararlar ve yargılama giderleri de dahil tüm zararların talep edileceğini ihtaren bildirdikleri anlaşılmıştır.
Davacı İhtarname : Keşidecisinin davacı şirket, muhatabın ... Tic. ve San. AŞ olduğu, Diyarbakır ... Noterliğinin 06/03/2020 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin konusunu, ayıp nedeniyle aracın misli ile değiştirilmesi talebinin oluşturduğu anlaşılmış, araçta var olan ayıp nedeniyle, bu ihtarın tebliğinden itibaren 7 gün içinde satın almış oldukları aracın ayıpsız misli ile değiştirilerek taraflarına teslimine, aksi halde dava yoluna gidilerek bu konuda şu ana kadar uğramış oldukları zarar ile dava aşamasına gelinceye kadar ve sonrasında uğranılacak zararlar ve yargılama giderleri de dahil tüm zararların talep edileceğini ihtaren bildirdikleri anlaşılmıştır.
İhtarnameye cevap : İhtarnameye cevap verenin ... Tic. ve San. AŞ. muhatabın davacı şirket olduğu, Kadıköy ... Noterliğinin 13/03/2020 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin konusunu, Diyarbakır ... Noterliğinin 06/03/2020 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesine cevabın oluşturduğu anlaşılmış, davacı ihtarnamesinde yer verilen aleyhe hususlara itiraz ettiklerini, müvekkili olan ...Aş'nin aracın üretici/distribütör firması olmadığını ve herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte müşteri memnuniyeti gereğince muhataba 1 yıl 0 km. ... güvence paketi ve 1.000,00-TL. servis hediye çeki sağlanabileceğini, aleyhe hususları kabul etmediklerini bildirmişlerdir.
Bilirkişi kök raporu : Mahkememizce görevlendirilen otomotiv uzmanı bilirkişi ... 11/02/2021 tarihli raporunda; Davacının davaya konu 2018 model aracı 11.04.2018 tarihinde satın aldığı, aracın garanti sürecinin 3 yıl/100.000 km olduğu, Davacının servis bakımlarını düzenli yaptırmış olduğunu, Davacının (garanti süreci içerisinde) 74.783 km’de başlamak üzere, aracında “seyir halinde iken sebepsiz yere aracın gaz keserek hız ve devrinin düşmesi, yolda seyir halinde iken motorun kesiklik yapması, bu durumun trafikte büyük sıkıntı yaratması, can güvenliğini tehlikeye atması, araç çalıştırılırken sarsıntı çalışması, hızlanmasında/ivmelenmesinde randıman alınamaması, motorun zorlandığının hissedilmesi, araç çalışırken tekleme olması, motordan olağandan daha yüksek ses gelmesi “gibi şikayetleri olduğunu, Yukarıda bahsedilen şikayetler ile ilgili olarak .../İzmir ... Yetkili Servisinde garanti kapsamında bedelsiz olarak, aracın; 5.09.2019 tarihinde 74.783 km’de bedelsiz olarak “Komple Enjektör değişimi yapıldığı, Yazılım güncellemesi yapıldığı, Enjektör geri dönüşüm borusu değişimi” yapıldığı, 05.11.2019 tarihinde (... nolu iş emri kapsamında) 80.936 km’de bedelsiz olarak “Emme-Eksoz manifoldu Contası ve Saplamaları bedelsiz değişimi” yapıldığı, 23.12.2019 tarihinde (... nolu iş emri kapsamında) 85.577 km’de bedelsiz olarak “Komple Enjektör değişimi yapıldığı” yapıldığı, 30.01.2020tarihinde (... nolu iş emri kapsamında) 88.578 km’de bedelsiz olarak “Komple Enjektör değişimi yapıldığı” yapıldığını, Yakıtın püskürtülmesi kaynaklı olduğu, Enjektör, enjektör ayarı, pompa ayarı, yazılım problemi, Motor Kontrol Ünitesi problemi nedenleriyle doğru anda (avansta), doğru miktarda, doğru sürede uygun ve yeterli yakıtın püskürtülememesi kaynaklı olduğu, yakıtın o anda, gerekli motor devir/yük ve çalışma koşullarına bağlı olarak, doğru anda, doğru sürede ve miktarda püskürtülememesi kaynaklı olduğu, gereğinden fazla ve az püskürmesi kaynaklı olduğu, görüş ve kanaatini tarafımızda oluşturduğunu, Davacının tekleme, vuruntulu çalışma, gürültülü çalışma, tekleme, kesikli ve sarsıntılı çalışma, aracın sebepsiz yere kediliğinden gaz keserek hız ve devrinin düşmesi, hızlanmasında/ivmelenmesinde randıman alınamaması gibi şikayetleri olduğu, bu şikayetlerin kapsamında yetkili serviste garanti kapsamında bedelsiz olarak 74.783 km ile 88.578 km arasında (yaklaşık 14.000 km’lik bir periyotta) 3 kez komple ENJEKTÖR DEĞİŞİMİ yapıldığını, Normal şartlarda, en az 150.000 km ömrü olan bir enjektörün, YAKLAŞIK 14.000 KM’LİK BİR SÜREÇTE 3 KEZ DEĞİŞİMİ, aracın YAKIT SİSTEMİNDE ve ENJEKTÖRLERDE ÜRETİMDEN KAYNAKLI AYIP OLDUĞU’nu gösterdiğini, İş emirleri incelendiğinde, enjektörlerin kullanım kaynaklı veya kullanın hatasından kaynaklı/yanlış yakıt kaynaklı vs. olduğuna dair bir rapor ve teknik tespit bulunmadığını, Netice olarak teknik açıdan değerlendirildiğinde (hukuki değerlendirilmesi sayın Mahkemenize ait olmak üzere), aracın Yakıt sistemin ve Enjektörlerinin (yukarıda açıklanan gerekçelerle) üretimden kaynaklı ayıplı olduğu görüş ve kanaatinin tarafımızda oluştuğunu, Anılı ayıbın aracın (garanti kapsamında) 74.783 km sonra çıkması nedeniyle, teknik açıdan değerlendirildiğinde Gizli Ayıp niteliğinde olduğunu, Davacı alıcı tarafından “yapılması gereken olağan bir gözden geçirme ile” fark edilemeyeceği, sonradan ortaya çıktığını, Araçtaki arızanın/ayıbın kullanım hatasından kaynaklanmadığını, Ayıp miktarı ile ilgili olarak, araçta yapılan onarımların aracın servis geçmişinde görüneceği, bu hususun aracın 2.ci el rayicinde değer kaybına neden olacağı, yapılan piyasa araştırmasında bu değerin 20.000,00 TL olduğu görüş ve kanaatine varıldığını, Diğer taraftan, anılı arıza ve şikayetlerin tekrarlaması ve süreklilik arz etmesi durumunda, (Enjektörlerdeki püskürme düzensizliğinin devam etmesi neticesinde) aracın motorunun kullanılamayacak düzeyde hasarlanma riskinin de olduğu, bunun dışında seyir halinde iken sebepsiz yere aracın gaz keserek hız ve devrin düşürmesi, yolda seyir halinde iken motorun kesiklik yapması gibi durumlarda, aracın yol ve trafik güvenliğini etkileyeceğini mütalaa etmiştir.
Bilirkişi ek raporu : 22/06/2021 tarihli ek raporda; araçta ayıbın, üretim kaynaklı olduğu, kullanım kaynaklı olmadığı, davalılarca arıza sebebinin tam olarak tespit edilemeyip 3 kez enjektör değiştirilmiş olduğu, arızanın önümüzdeki süreçte tekrarlamayacağının garantisi olmadığı, sürüşü güvenliğini etkileyecek nitelikte ve araç içindekilerin can güvenliğini tehlikeye düşürecek önemli bir arıza olduğu, dosyadaki mevcut tespit ve delillerle arızanın kesin olarak tespiti ve maliyeti hususunda bir sonuca varılamadığı mütalaa edilmiştir.
Dava; ayıplı aracın yenisi ile değiştirilmesi, mümkün olmadığı takdirde bedelinin iadesi, mümkün olmadığı takdirde satış bedelinde indirim yapılmasına istemine ilişkin terditli davadır.
Davalılar vekili zamanaşımı savunmasında bulunmuştur. Taraflar tacir olup akdi ilişki ticari niteliktedir. Bu durumda uyuşmazlığa Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili hükümleri uygulanmalıdır. Dava konusu aracın satın alındığı tarih itibarıyla yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nın 23. maddesinde yapılan atıfla 6098 sayılı TBK'nın 231. maddesine göre satılanın ayıbından doğan her türlü sorumluluğa ilişkin her türlü dava, satıcı daha uzun bir süre üstlenmiş olmadıkça malın teslim tarihinden itibaren iki yıl içinde açılmadığı takdirde zamanaaşımna uğrar. Satıcı, satılanı devretmekte ağır kusurlu ise, iki yıllık zamanaşımı süresinden faydalanamaz. Somut olayda iğfalden söz edilemeyeceği, aracın 11/04/2018 tarihinde satın alındığı, davanın açıldığı tarih itibarıyla 2 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu anlaşılmaktadır. Buna karşın anılan Kanun maddesinin 1. fıkrasına göre ayıba karşı tekeffül hükümlerine dayalı ticari davalarda satılanın daha uzun süreli garanti kapsamına alınması durumunda, garanti süresi sonuna kadar dava açılabileceğinden, satılan araçtaki garanti süresinin 3 yıl olduğu tespit edilmiş olup, dava garanti süresi içerisinde açıldığından davalıların zamanaşımı savunması yerinde bulunmamıştır.
Davalı ... San. A.Ş. vekili tarafından müvekkili şirketin imalatçı –ithalatçı firma olması ve satış sözleşmesinin tarafı olmaması nedeniyle bu davalıya husumet yöneltilemeyeceğini iddia etmiş ise de, davalı vekilince sunulan ticari garanti şartları belgesinde aracın ...’ın garantisinde olduğu, yine ...’ın imalatçı şirket olduğu gözetildiğinde, bu davalının imalatçı-garantör sıfatıyla araçtaki ayıplardan sorumlu olduğu kabul edilmiştir.
Mahkememizce toplanan deliller ve bilirkişi raporuna göre; araçta üretim hatasından kaynaklanan gizli ayıp olduğu, davacının araçta ayıp ortaya çıktıktan sonra durumu servis görevlilerine bildirdiği ve aracın defaaten servise gittiği nazara alındığında ayıp ihbarının süresinde yapıldığı, dava tarihi itibariyle garanti süresinin dolmadığı, dava konusu araçta meydana gelen arızanın sürekli tekrarladığı ve onarımla giderilemediği, araçtaki arızanın sürüş güvenliğini, can ve mal güvenliğini etkileyecek ve tehlikeye düşürecek nitelikte olduğu, malın kullanımı ile ortaya çıkması dolayısıyla ayıbın gizli ayıp olduğu, sonuç olarak aracın misli ile değiştirilmesi isteğinin haklı olduğu anlaşılmakla davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının KABULÜ ile davacıya ait 2018 model ... şase numuralı, ... motor numaralı, ... ... plaka sayılı aracın her türlü takyidattan ari olarak davalılara iade edilmek koşulu ile AYIPSIZ MİSLİ İLE DEĞEŞTİRİLMESİNE,
2-Kabul edilen miktar üzerinden hesaplanmış olan 7.072,83 TL nispi harca, peşin alınan 1.768,21 TL harcın mahsubu ile bakiye 5.304,62 TL karar ve ilam harcının davalılardan alınarak HAZİNE’ YE GELİR KAYDINA.
3- Dava tamamen kabul edildiğinden davacı tarafın yaptığı ve karşıladığı 7,80 TL vekalet suret harcı, 54,40 TL başvuru harcı,1.768,21TL peşin harç, 198,50 TL davetiye ve posta gideri, 1.900,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 3.928,91 TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacı tarafa verilmesine.
4-Dava şartı arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca tarafların anlaşamamaları nedeniyle Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.360,00 TL'nin davada haksız çıkan davalılardan alınarak HAZİNE'ye gelir kaydına,
5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Kanunu ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre takdir ve hesaplanmış olan; 13.786,32 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacı tarafa verilmesine.
6-HMK.nun 333.maddesi uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine.
ilişkin, taraflar vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde, mahkememize veya bulunduğu yerde varsa Asliye Ticaret Mahkemesi'ne, yoksa Asliye Hukuk Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.28/10/2021