Kamyonette Gizli Ayıp ve Değişim Hakkı

Olayın Özeti

Davacı, ticari faaliyeti kapsamında kullanmak üzere 30.11.2013 tarihinde bir kamyonet satın almıştır. Aracın garantisi üç yıl olarak belirlenmiştir. Kısa bir süre içinde araçta vitesten atma, gaz yememe, stop etme gibi ciddi sürüş sorunları meydana gelmiştir. Davacı, aracı servise teslim etmiş ve aracın baskı balata sisteminde arıza tespit edilmiştir. Ancak bu arızanın kullanıcı hatası olup olmadığına ilişkin tartışmalar yaşanmıştır. Araç toplamda 31 iş günü boyunca serviste kalmıştır. Davacı, bu süre zarfında mağdur olduğunu ve aracın ayıplı olduğunu ileri sürerek yeni bir araç talebinde bulunmuştur.

Mercilerin Çözümü

İlk Aşamada Görev İtirazı ve Mahkeme Devri

Dava ilk olarak tüketici mahkemesinde açılmış ancak aracın ticari faaliyetlerde kullanılması nedeniyle görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu tespit edilerek dava reddedilmiş ve ardından İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’ne intikal etmiştir.

Mahkeme Süreci ve Bilirkişi İncelemesi

Tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda, teknik ve hukuki yönlerden uzman bilirkişi heyeti görevlendirilmiş, araçtaki arızaların sürekliliği ve servise sık başvuru nedeniyle davacının araçtan beklediği faydayı sağlayamadığı; bu durumun aracın gizli ayıplı olduğunu gösterdiği değerlendirilmiştir.

Mahkeme, TBK m.227/f.1 kapsamında, aracın gizli ayıplı olması nedeniyle yenisi ile değişimine karar vermiştir. Aracın rehinli olduğu tespit edilmiş ancak verilen kesin süre içinde bu takyidat kaldırıldığı için aracın iadesi ve misli ile değişimi yönünde hüküm kurulmuştur.

Çözülmesi Gereken Hukuki Problemler

Gizli ayıpta ayıp ihbarı süresi ne şekilde hesaplanmalıdır?

Ticari araçlarda gizli ayıpların ispat yükü kimdedir?

Arızaların sürekliliği, misli ile değişim talebini meşru kılar mı?

Kullanıcı hatası mı yoksa üretim hatası mı? Değerlendirme nasıl yapılmalıdır?

Ayıplı malda garanti kapsamı ne kadar koruyucudur?

Hukuki Değerlendirme

Araç ticari amaçla kullanıldığı için dava tüketici değil, tacirler arası satım hükümlerine göre değerlendirilmiştir. TBK m.219 ve devamı maddeler uyarınca ayıplı malda satıcının sorumluluğu, ayıbın ihbar süresi içinde bildirilmesine bağlıdır. Ancak gizli ayıp söz konusuysa, ihbar süresi ayıbın fark edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Somut olayda, aracın serviste geçirdiği uzun süre ve arızaların tekrar etmesi, ayıbın ilk bakışta anlaşılamayacak nitelikte olduğunu, dolayısıyla gizli ayıp niteliğinde olduğunu ortaya koymaktadır. Davacı, aracın ayıplı olduğunu ancak servis sonrası yaşadığı tekrar eden sorunlarla anlamış ve süresi içinde ihtar çekmiştir.

Mahkeme, TBK m.223/f.2 ve MK m.2 kapsamında, davalının "zamanında ihbar yapılmadı" savunmasını hakkın kötüye kullanımı olarak değerlendirmiştir. Çünkü garanti kapsamında sürekli servise başvuran davacının, arızaların sürekliliği karşısında haklarını araması makul ve iyi niyetli kabul edilmiştir.

Sonuç ve Değerlendirme

İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin bu kararı; gizli ayıpların sadece ilk teslim anıyla sınırlı olmadığını, arızaların sürekli tekrar etmesi ve araçtan beklenen faydanın sağlanamaması durumunda da misli ile değişim talebinin meşru olduğunu ortaya koymaktadır.

Karar ayrıca şu açılardan emsal teşkil eder:

Tacirler arası ilişkide de üretim hatalarına karşı güçlü koruma mümkündür.

Garanti süresi içinde sürekli servise başvuru, ihbar yükümlülüğünü yerine getirmenin göstergesidir.

Rehinli araçlarda takyidat kaldırıldığında misli ile değişim kararı verilebilir.

Arızaların kalıcılığı, onarım yerine değişimi haklı kılar.

Av. Ahmet Can

Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp : 0 532 409 18 85

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2016/881 Esas
KARAR NO : 2019/364
DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 14/07/2015
KARAR TARİHİ: 26/03/2019
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
İDDİA Davacı dava dilekçesinde özetle; davalı şirketten ............tarihinde ............marka beyaz renkli kamyoneti, ......TL’ye satın aldığını, 3 yıllık garanti süresinin mevcut olduğunu, aracın giderken stop edip durduğunu, otomatik vites olmasına rağmen ...... vitesten ............ vitese atladığını, gaza basıldığında gazın yemediğini, ............ tarihinde otomobili davalı şirkete teslim ettiğini, belli bir süre geçtikten sonra telefon edilerek aracın baskı balata ve diyafram sisteminin arızalı olduğunu bildirdiklerini, bu parçaların değişmesi için 1.800,00......TL borç çıkarıldığını, parçaların değiştirilmesine inanmadığını, davalı şirket servisi tarafından geçici olarak kullanılmak için kendisine verilen aracı 23.06.2015 günü saat 14.00’te teslim ettiğini ve 13.07.2015 tarihine kadar araçsız kaldığını, mağdur edildiğini, dava açmadan aracını almak istemediğini, aracının 31 iş günü serviste kaldığını, dolayısıyla yeni bir araç isteme hakkı doğduğunu, garantinin bitmesine 1.5 yıl süre kaldığını, Maltepe 6. Noterliği tarafından ihtarname keşide ettiğini, ayıplı olarak tarafına satılmış aracı istemediğini, yeni bir aracın veya muadili bir otomobilin veya bedelinin nakten ve peşinen defaten davanın açıldığı tarih itibariyle tarafına ödenmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı müvekkili şirketten 30.11.2013 tarihinde, ............ plaka nolu ............marka aracı satın aldığını, davacının aracı uzun bir müddet kullandıktan sonra aracın çekişinin düşmesi ve araçta vites atmada sorun olması nedeniyle müvekkili şirkete ait yetkili servise getirdiğini, serviste yapılan incelemeler neticesinde araçtaki çekiş düşmesine ilişkin arıza tespit edilemediğini, çekişteki düşüşün balatanın tamamen bitmesi ve yola yüzeyinin hasar görmesinden kaynaklandığını, bu tespitte masraf hesaplaması yapılarak davacı şahsa onarıma ilişkin teklif formu gönderildiğini ve değişim için 1.800,00......TL bedel alınacağının bildirildiğini, ayrıca davacının ikinci şikayeti olan aracın vites değişiminde sorunlar olması nedeniyle yapılan onarım sonrasındaki test sürüşleri sırasında yetkili servisçe yapılan incelemede, araçtaki robot mekanizmasının vites dişli grubunun da değişmesi gerektiğinin anlaşıldığını, bu kapsamda bu arıza garanti kapsamına girdiğinden, davacıdan masraf talep edilmeksizin tamirat işlemi yapıldığını, bu değişimin aracın vites değişiminin sorunlu olması şikayetiyle ilgili İşlem olduğunu, davacının aracının çekimi şikayetiyle vites değiştirme şikayetini ve mahiyetini karıştırdığını, belirtilen parçaların değişimi yapılmadan dava konusu araçtaki çekiş anzasının giderilmesinin mümkün olmadığını, davacının aracındaki tüm arızalar giderildikten sonra, davacı şahsa aracı teslim alması için 23.06.2015 tarihinde telefonla ve ...... Noter kanalıyla bildirim yapıldığını, davacı tarafın servisteki onarım süresini 31 günü geçmesi sebebiyle, ürünün değişimi ya da ücret iadesi talep ettiğini, davacının bu iddiasında haksız olduğunu, bütün bu nedenlerle, öncelikle açılan davanın üretici firma olan............karar verilmesini talep ettiklerini, müvekkili aleyhinde açılan iş bu haksız ve mesnetsiz davanın esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa bırakılmasını talep etmiştir.
İNCELEME ve GEREKÇE: Dava hukuki niteliği itibariyle, ayıplı malın misliyle değişimi bu mümkün olmadığı takdirde bedelin tazminine ilişkin tazminat davasıdır.
Dosyanın geçirdiği safahat incelendiğinde davanın ilk olarak İstanbul Anadolu 3. Tüketici Mahkemesi'nin ............ esas sayılı dosyası ile açıldığı, mahkemece yapılan yargılama neticesinde davacının kırtasiye dükkanı işlettiği ve kırtasiye malzemelerini taşımak maksadıyla dava konusu edilen aracı satın aldığını beyan etmesi sebebiyle tüketici işleminden söz edilemeyeceğinden, ihtilafın Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevine girdiği değerlendirilerek davanın göreve dair dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verildiği, işbu kararın taraflarca Temyiz edilmeksizin kesinleşmesi sebebiyle usulüne uygun gönderme talebi sonrasında mahkememize tevzi edildiği anlaşılmıştır.
Dava yazılı yargılama usulüne tabi olup dilekçeler teatisi tamamlandıktan sonra öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, usulüne uygun ön inceleme duruşması açılarak hukuki ihtilaf noktaları belirlenmiş, deliller toplanmış, taraf iddia ve savunmalarını tartışır ve karşılar bilirkişi raporu alınmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.
Taraflarca delil olarak bildirilen...... Noterliği'nin ...... yevmiye numaralı ihtarname sureti, satış sözleşmesi sureti ve araç faturası teslim belgesi yine davalı tarafından davacı aleyhine keşide edilen ....... Noterliği'nin............ tarih ve ...... yevmiye numaralı ve ............ tarih ve ......yevmiye numaralı ihtarname suretleri ve tebliğ şerhleri, onarım, tamir ve bakım faturası ile onarıma ilişkin döküm ve teklif formu sureti ile aracın mahrumiyet bilgisine ilişkin kayıtlar ilgili İlçe Emniyet Müdürlüğü ve............ sistemi üzerinden alınan............kayıtlarıyla birlikte incelenmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile davanın üretici firma olan ............'ye ihbarını talep etmiş olduğundan dava, anılan şirkete ihbar edilmiştir.
Belirlenen hukuki ihtilaf noktalarının çözümü teknik değerlendirme gerektirmesi sebebiyle dosya makine mühendisi bilirkişi Prof. Dr.............ve Sözleşmeler uzmanı bilirkişi Prof. Dr. ...... oluşan heyete tevdi edilerek rapor alınmış anılan bilirkişiler tarafından sunulan tarihsiz bilirkişi raporu HMK 182 maddesi uyarınca denetime elverişli görülerek hükme esas alınmıştır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalı tarafından davacıya ......tarihinde ......TL'ye satışı gerçekleştirilen aracın ayıplı olup olmadığı, süresinde ayıp ihbarının yapılıp yapılmadığı, söz konusu araçta kullanım hatası bulunup bulunmadığı, bu kapsamda aracın iadesi yada bu mümkün değilse bedel iadesinin yasal koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.
Tüm dosya kapsamı taraf iddia ve savunmaları toplanan deliller ve hükme esas alınan bilirkişi raporu doğrultusunda; davalı ............. tarafından ...... tarihinde ............numaralı fatura ile dava konusu edilen ......marka ............ model kamyonetin ...... plakalı olan ......TL bedel ile davacıya satıldığı, davacının söz konusu aracı iştigal ettiği ticari iş kapsamında kullanması sebebiyle tacirler arası satım sözleşmesinin mevzu bahis olduğu, huzurdaki davanın TBK.m.227/f.1 uyarınca tacirler arası satım sözleşmesi ile davalıdan alınan motorlu aracın ayıplı olması nedeniyle yenisiyle değiştirilmesi yada bedelinin iadesi talebine ilişkin olduğu, davacının dava dilekçesindeki beyanlarında öncelikli talebinin aracın yenisiyle değiştirilmesi olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda araçta tekrar eden arızalar için sık aralıklarla servise gelmesinin davacının araçtan yararlanamamasına neden olduğu ve bu arızaların giderilememesinin neticesinin aracın gizli ayıplı olmasından kaynaklandığı, bu sebeple davacının anılan yasa hükmünün beşinci bendinin gereğince aracın yenisiyle değiştirilmesini talep edebileceği ancak bu hakkın elde edilebilmesi için yasal süre içerisinde ayıp ihbarında bulunulmasının da gerekli olduğu, her ne kadar davalı tarafından aracın servisten teslim alınmasına ilişkin keşide edilen ihtara rağmen davacı tarafından aracın teslim alınmayacağını yine ihtar ile davalıya bildirildiği ve araçtaki arızanın üretimden kaynaklı ve satış anında mevcut olan bir ayıp olmadığı iddia edilmiş ise de davalının davacıya sözleşme kapsamında garanti verdiği, ayıptan kaynaklanan arızaların garanti süresi içerisinde ortaya çıktığı ve her arıza ortaya çıktığında davacının aracı tamir için sürekli olarak davalıya ait yetkili servise götürdüğü hususları birlikte değerlendirildiğinde davacının yasal süre içerisinde ayıp ihbarında bulunmadığını ileri sürmenin MK.m.2 hükmü gereğince hakkın kötüye kullanımı niteliğinde olduğu, T.B.K.m.223/f.2 hükmü gereğince gizli ayıpta ayıbın varlığının anlaşılmasından sonra uygun bir süre içerisinde ve kanunun lafzı ile derhal ayıp ihbarında bulunulmasının gerekli olduğu, aracın arızadan dolayı serviste 31 iş günü kaldıktan ve ...... tarihinde servisten çıkartıldıktan sonra davacının aracın ayıplı olduğunu anladığı ve ...... tarihinde yani yasal süre içerisinde ayıp ihbarında bulunduğu dolayısıyla davacının iddiasını ispat ettiği, yerleşik içtihatlar uyarınca misli ile değişime karar verilebilmesi için araç üzerindeki rehin ve takyidatların kaldırılması gerektiği ...... bu nedenle celp edilen araç mahrumiyetine ilişkin kayıtlarda rehne ilişkin mahrumiyet bilgisinin yer alması sebebiyle davacı vekiline verilen kesin süre içerisinde mahrumiyetin kaldırıldığı anlaşıldığından davanın kabulü ile dava konusu ...... plaka sayılı, ..... Şasi numaralı...... model Kamyonet tipi aracın takyidatsız şekilde davalıya iade edilmesi ile ayıpsız benzeri ile değiştirilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1......Davanın kabulü ile dava konusu ......plaka sayılı, ............Şasi numaralı ...... Kamyonet tipi aracın takyidatsız şekilde davalıya iade edilmesi ile ayıpsız benzeri ile değiştirilmesine,
2......Karar harcı 3.154,40......TL 'den davacı tarafça peşin olarak yatırılan 789,10......TL harcın mahsubu ile bakiye 2.365,30......TL harcın davalı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
3......Davacı tarafından yapılan 833,50......TL ilk masraf, 142,00......TL tebligat ve müzekkere gideri, 1.200,00......TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 2.175,50......TL yargılama giderinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
4......Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına,
5......Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde geçerli A.A.Ü.T. deki esaslara göre belirlenen 5.432,77......TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6......Taraflarca dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde talep halinde ilgili tarafa iadesine,
İlişkin olarak taraf vekillerinin yüzlerine karşı kararın tebliğinden itibaren 15 günlük yasal süre içerisinde Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 26/03/2019