Okul Müdürlerinde Yüksek Lisans Mezuniyeti Nedeniyle Artırımlı Ek Ders Ücreti Ödenmesi Uyuşmazlığı

Türk idare hukukunda mali haklara ilişkin uyuşmazlıklarda taleple bağlılık ilkesi, zamanaşımı kurumu ve mevzuatın amaca uygun yorumu, kararların hukuki isabetini belirleyen temel unsurlardır. Adana Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi’nin E. 2025/1007, K. 2025/1272 sayılı kararı, okul müdürlerinin yüksek lisans mezuniyeti nedeniyle ek ders ücretlerinin %7 artırımlı ödenmesi talebinin zamanaşımı ve usul kuralları açısından incelenmesi bakımından önemli bir içtihat sunmaktadır.

I. Olgusal Çerçeve ve Uyuşmazlığın Konusu

Davacı, Adana İli Çukurova İlçesi ….. İlkokulu’nda müdür olarak görev yapmakta iken 04.06.2014 tarihinde yüksek lisans mezunu olmuştur. 24.07.2024 tarihli başvurusuyla Toplu Sözleşme hükümlerine dayanarak ek ders ücretlerinin %7 artırımlı ödenmesini talep etmiş; davalı idarenin 28.08.2024 tarih ve 112779130 sayılı ret işlemi üzerine 22.10.2024 tarihinde dava açmıştır. Adana 1. İdare Mahkemesi kararı, davanın kısmen iptaline, kısmen süre aşımı nedeniyle reddine ve yoksun kalınan parasal hakların hak ediş tarihlerinden itibaren yasal faiziyle ödenmesine hükmetmiştir. İstinaf incelemesinde davacı, başvuru tarihinden itibaren hak talebinde bulunduğunu ve dilekçede herhangi bir tarih sınırlaması olmadığını; davalı ise artırımlı ücretin ancak fiilen girilen dersler için ödenebileceğini ileri sürmüştür.

II. Artırımlı Ek Ders Ücreti Hakkının Esası

7. Dönem Toplu Sözleşme’nin 8. maddesi, yüksek lisans yapmış öğretmenlere fiilen girdikleri dersler için %7 artırımlı ek ders ücreti ödenmesini öngörmektedir. Müdür unvanı taşıyan davacının da, yönetici ve öğretmenlerin ders ve ek ders saatlerine ilişkin Karar kapsamında ek ders niteliğinde yönetim görevi ifa ettiği kabul edilmektedir. Bölge Mahkemesi, idarenin “fiilen derse girme” koşulunu mutlak bir engel olarak ileri sürmesini hukuka aykırı bulmamış; ancak uyuşmazlığın usul yönüyle çözümlenmesini tercih etmiştir. Esasa ilişkin ret işleminin iptali, ilk derece kararında hukuka uygun görülmüştür.

III. Taleple Bağlılık İlkesi ve Zamanaşımı İncelemesi

Uyuşmazlığın çekirdeği 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7., 11. ve 12. maddelerinde düzenlenen dava açma süresi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 26/1’de düzenlenen taleple bağlılık ilkesidir. Davacı, dilekçesinde “başvuru tarihinden itibaren yoksun kalınan hakların” ödenmesini talep etmiş; herhangi bir geriye dönük tarih sınırlaması getirmemiştir.

Bölge Mahkemesi, dava açma tarihinden geriye doğru 90 günlük sürenin 27.07.2024’e denk geldiğini, başvurunun 24.07.2024 tarihinde yapıldığını ve ret işleminin 28.08.2024’te tebliğ edildiğini tespit etmiştir. Dava, idari başvuru tarihinden itibaren 90 gün içinde açıldığından, başvuru tarihinden itibaren yoksun kalınan parasal haklar bakımından süre aşımı bulunmamaktadır. İlk derece mahkemesinin “kısmen süre aşımı nedeniyle ret” hükmü, taleple bağlılık ilkesine aykırıdır. Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olup istemi genişletemez veya daraltamaz. Bu nedenle istinaf mahkemesi, ilk derece kararındaki “kısmen” ibaresini ve süre aşımı kısmını kaldırmış; davanın bütünüyle kabul yönünde düzeltme yapmıştır.

IV. Yargılama Giderleri ve Vekalet Ücreti Dağıtımı

Dava iptal-kabul ile sonuçlandığından, davacı tarafından ilk derece ve istinaf aşamalarında yapılan toplam 3.042,60 TL yargılama giderinin davalı idareden tahsiline; davalının istinaf giderlerinin ise kendi üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir. Bu dağıtım, 6100 sayılı Kanun m. 332 ve idari yargı usul ilkeleriyle uyumludur. Davalının istinaf başvurusunun reddi, vekalet ücreti yönünden de davacı lehine sonuç doğurmuştur.

Sonuç

Adana Bölge İdare Mahkemesi, okul müdürlerinin yüksek lisans mezuniyeti nedeniyle artırımlı ek ders ücreti talebinin, başvuru tarihinden itibaren ileri sürülmesi halinde zamanaşımına uğramayacağını; taleple bağlılık ilkesinin idari yargıda da geçerli olduğunu vurgulamış ve ilk derece kararını usul yönünden düzelterek davanın kabulüne karar vermiştir. Karar, idari davalarda dilekçe metninin somut talebin sınırlarını belirlediği ilkesini pekiştirmektedir.

Anahtar Kelimeler: Okul müdürü – Yüksek lisans – Artırımlı ek ders ücreti – Taleple bağlılık ilkesi – İdari dava açma süresi – Zamanaşımı – 2577 sayılı Kanun m. 7, 11 – HMK m. 26

Özet: Yüksek lisans mezunu okul müdürünün 24.07.2024 tarihli başvurusu üzerine tesis edilen ret işleminin iptali talebiyle açılan davada; dilekçede “başvuru tarihinden itibaren yoksun kalınan haklar” talep edildiğinden, dava açma süresinin başvuru tarihinden itibaren 90 gün içinde korunduğu; ilk derece mahkemesinin “kısmen süre aşımı nedeniyle ret” hükmünün taleple bağlılık ilkesine aykırı olduğu; bu nedenle ilk derece kararındaki “kısmen” ibaresi ile süre aşımı kısmının kaldırılarak davanın bütünüyle kabulü gerektiği; yargılama giderlerinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi hususları kabul edilmiş; davalının istinaf başvurusunun reddine hükmedilmiştir. (Adana BİM 4. İDD, E. 2025/1007, K. 2025/1272, 22.10.2025)

ADANA BÖLGE İDARE MAHKEMESİ

4. İDARİ DAVA DAİRESİ

E. 2025/1007

K. 2025/1272

T. 22.10.2025

İSTEMİN ÖZETİ : Adana İli, Çukurova İlçesi, Hacı Nazım Turgut İlkokulunda müdür olarak olarak görev yapan davacı tarafından, yüksek lisans mezunu olduğundan bahisle başvuru tarihinden sonra ödenecek ek ders ücretleriyle başvuru tarihinden geriye doğru hak ettiği ek ders ücretlerinin arttırımlı ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 28/08/2024 tarih ve 112779130 Sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada; Adana 1. İdare Mahkemesince verilen 19/02/2025 tarih ve E:2024/2269, K:2025/416 Sayılı "dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen süreaşımı nedeniyle reddine, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kalınan (başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak) parasal hakların hak ediş tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle davacıya ödenmesine" dair kararın, davacı tarafından; başvuru tarihinden itibaren yoksun kalınan hakların talep edildiği, dilekçe herhangi bir tarih belirtilmediği, taleple bağlılık ilkesinin geçerli olduğu, davalı yararına avukatlık ücretine hükmedilemeyeceği, yerel mahkeme kararının bu yönüyle hukuka aykırı olduğu,davalı tarafından, davaya konu arttırımlı ek ders ücretinin ancak fiilen girilmiş olan dersler için ödenebileceği, fiilen girilmemiş olan dersler için ise böyle bir ödemenin yapılmasının mümkün olmadığı ileri sürülerek, istinaf yolu ile incelenerek kaldırılması istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ : Taraflarca savunma verilmemiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Adana Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nce, dava dosyası 2577 Sayılı Kanun'un 45. maddesi gereğince incelenerek işin gereği görüşüldü:

KARAR : İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların istinaf yolu ile incelenip kaldırılmaları, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 2. fıkrasının göndermede bulunduğu aynı Kanun'un 49. maddesinin 2. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır. Aynı Kanunun 45. maddesinde, "(...)3.Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir. 4.Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulüyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir.(...)" hükmü yer almaktadır.

İdare Mahkemesince "Dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen süreaşımı nedeniyle reddine ve dava konusu işlem nedeniyle yoksun kalınan (başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak) parasal hakların hak ediş tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faiziyle davacıya ödenmesine" karar verilmiştir.

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 7.maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; 11. maddesinde, ilgilileri tarafından idari dava açmadan önce idari işlemin kaldırılması, geri alınması veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurmanın işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, otuz gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin hesaba katılacağı; 12. maddesinde, ilgililerin haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla doğrudan tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri hükümleri yer almıştır.

İlgili mevzuat uyarınca, davacının idareye başvurduğu tarihten itibaren 90 gün içinde dava açılmış ise, davacıya davanın açıldığı tarihten geriye doğru 90 günü geçmemek şartıyla, başvuru tarihinden geriye doğru 60 günlük süre içindeki ilk uygulama esas alınarak parasal haklarının ödenmesi gerekecek olup, idareye başvuru tarihinden itibaren 90 günlük ya da idarenin cevabının tebliğ tarihinden itibaren 60 günlük süreler geçtikten sonra açılan davalarda ise ancak dava tarihinden geriye doğru 60 günlük süre içinde kalan ilk uygulamadan doğan parasal haklarının ödenmesinin mümkün olabilecektir.

Diğer yandan; 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun uygulanacağı haller arasında sayılmasa da usul hukuku ilkelerinden biri olması nedeniyle idari yargı düzeninde de uygulanması gereken taleple bağlılık ilkesini düzenleyen 6100 Sayılı Kanun'un 26/1. maddesinde; hâkimin tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olduğu, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Usul Hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık ilkesi" uyarınca, idare mahkemeleri davacının istemi ile bağlı olup, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar vermelerine imkan bulunmamaktadır.

Uyuşmazlıkta; davacının 04/06/2014 tarihinde yüksek lisans eğitimi tamamlayarak mezun olduğu, yüksek lisans yapması nedeniyle Toplu Sözleşme hükümlerine istinaden ek ders ücretinin %7 artırımlı olarak ödenmesi istemiyle 24/07/2024 tarihinde davalı idareye başvuru yapıldığı, başvurusunun 28/08/2024 tarihli işlem ile reddedildiği, bunun üzerine 22/10/2024 tarihinde dava açıldığı anlaşılmakta olup, dava açma tarihinden geriye doğru 90 günlük sürenin 27/07/2027 tarihine isabet ettiği, dava dilekçesinde de başvuru tarihinden itibaren yoksun kalınan parasal hakların talep edildiği, bu tarih öncesine ilişkin herhangi bir talebin bulunmadığı anlaşılmakla, başvuru tarihinden itibaren yoksun kalınan parasal hak istemi bakımından süre aşımı bulunmadığından, işlemin kısmen iptaline, kısmen süre aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmiş olmasında hukuka uyarlık görülmediğinden istinafa konu kararın bu kısmının kaldırılması gerekmektedir.

Öte yandan istinafa konu kararın "dava konusu işlemin iptaline" ilişkin kısmında herhangi bir hukuka ayrılık bulunmadığından, davalı idarenin dava konusu işlemin iptal ve kabule yönelik istinaf başvurusunun reddi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1-)Davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine,

2-)Davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulüne, Adana 1. İdare Mahkemesi'nin 19/02/2025 gün ve E:2024/2269, K:2025/416 Sayılı kararın 1 numaralı hüküm fıkrasında geçen "kısmen"ibaresi ile "kısmen süre aşımı nedeniyle reddine" ilişkin kısmının kaldırılmasına,

3-)Aşağıda dökümü yapılan yargılama giderlerinin 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 332. maddesi uyarınca ilk derece Mahkeme kararının süreaşımına ilişkin kısmı kaldırılarak en nihayetinde dava iptal-kabul ile sonuçlandığından davacı tarafından ilk derece aşamasında sarf edilen 1.099,50-TL ve istinaf aşamasında sarf edilen 1.943,10-TL olmak üzere toplam 3.042,60-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

4-)Davalı tarafından istinaf aşamasında sarf edilen 260,00-TL yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,

5-)Artan posta ücretinin Mahkemesince yatırana iadesine,

SONUÇ : Anayasa Mahkemesi'nin 27.03.2025 gün ve E:2024/189, K:2025/83 Sayılı kararı uyarınca kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 30 gün içinde Danıştay'a temyiz yolu açık olmak üzere, 22/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.