Türk Rekabet Hukukunda Kötüye Kullanma Nedir? 

Kötüye kullanma, hâkim durumdaki teşebbüsün bu pazar gücünden faydalanarak "doğrudan veya dolaylı olarak tüketici refahını azaltan" veya "rekabetin sağlıklı işlemesini engelleyen" davranışlarda bulunmasıdır. Kötüye Kullanma, 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca; ("bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması") olarak tanımlanmış ve yasaklanmıştır.

Hâkim durumdaki teşebbüslerin piyasada rekabetin bozulmamasına yönelik bir "özel sorumluluğu" bulunmaktadır.

Hâkim durumda bulunmak kendi başına hukuka aykırı değildir; yasaklanan husus bu gücün ("rekabeti sınırlayıcı, bozucu veya engelleyici") şekilde kullanılmasıdır.

Kötüye kullanma objektif bir kavramdır, bu nedenle teşebbüsün kötü niyetli olup olmaması ihlalin tespiti için bir ön koşul değildir.

Dışlayıcı Kötüye Kullanma (Exclusionary Abuse): Mevcut veya potansiyel rakiplerin faaliyetlerini zorlaştıran veya onları pazar dışına itmeyi amaçlayan eylemlerdir.

Sömürücü Kötüye Kullanma (Exploitative Abuse): Hâkim durumun sağladığı avantajla tüketicilerden veya müşterilerden haksız kazanç elde edilmesini sağlayan eylemlerdir.

Ayrımcı Kötüye Kullanma (Discriminatory Abuse): İşlemlerin taraflarına ("eş edimler için eşit olmayan kurallar") uygulayarak bir tarafın rekabette dezavantajlı duruma düşürülmesidir.

Kanundaki ve uygulamadaki örnekler şunlardır: 

Ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine ("doğrudan veya dolaylı olarak engel olunması") ya da rakiplerin faaliyetlerinin zorlaştırılması.

Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için ("farklı şartlar ileri sürerek") ayrımcılık yapılması.

Bir mal veya hizmetle birlikte ("diğer mal veya hizmetin satın alınmasının") zorunlu kılınması (Bağlama/Tying).

Aracı teşebbüslerin talep ettiği bir malın diğer bir malın teşhiri şartına bağlanması veya ("yeniden satış fiyatının belirlenmesi") gibi sınırlamalar getirilmesi.

Belirli bir piyasadaki hâkimiyetin sağladığı avantajları kullanarak ("başka bir piyasadaki rekabet koşullarını bozmak") (Kaldıraç Etkisi/Leveraging).

Tüketicinin zararına olacak şekilde ("üretimin, pazarlamanın ya da teknik gelişmenin kısıtlanması").

Yıkıcı Fiyatlama (Predatory Pricing): Rakipleri piyasa dışına çıkarmak için fiyatların ("maliyetin altında") belirlenmesidir.

Aşırı Fiyat (Excessive Pricing): Bir malın ekonomik değeri ile fiyatı arasında ("makul olmayan düzeyde bir fark") bulunmasıdır.

Sözleşme Yapmayı Reddetme (Refusal to Deal): Özellikle alt pazarda faaliyet göstermek için vazgeçilmez olan ("zorunlu unsur") niteliğindeki girdi veya altyapıya erişimin engellenmesidir.

Zorunlu Unsur Doktrini (Essential Facilities Doctrine): Rakiplerin ondan faydalanmadan hizmet sunamayacakları altyapı veya hammaddeyi kontrol eden teşebbüsün, bunu ("objektif gerekçeler olmaksızın") kullandırmayı reddetmesi kötüye kullanma sayılır.

Kötüye Kullanmanın Yaptırımları; a) İdari Para Cezası: Kanuna aykırı davranan teşebbüslere yıllık gayrisafi gelirlerinin ("yüzde onuna kadar") idari para cezası verilir. b) Geçersizlik: Hâkim durumun kötüye kullanılması teşkil eden ("hukuki işlemler") Borçlar Kanunu çerçevesinde geçersiz (batıl) kabul edilir. c) Tazminat Hakları: Kötüye kullanma eylemi nedeniyle zarar görenler, mahkemelerde ("uğranılan maddi zararın üç katı") oranında tazminat talep edebilirler.

Hâkim durumdaki teşebbüslerin ticari stratejilerini belirlerken "rekabetçi parametrelerin dışına çıkıp çıkmadıkları" her somut olayda Kurul tarafından titizlikle analiz edilmektedir.