İdarenin Takdir Yetkisi: Hukuki Sınırlar ve Yargısal Denetim
İdarenin Takdir Yetkisi: Hukuki Sınırlar ve Yargısal Denetim
Bu Danıştay kararına konu olan olay, idarenin yabancı bir şahsa yönelik süresiz Türkiye’ye giriş yasağı işlemi ile ilgilidir. Kararın düzeltilmesi istemiyle yapılan başvuru sonucunda, Danıştay 10. Dairesi önceki kararını kaldırmış ve davacının lehine bozma kararı vermiştir.
İdarenin takdir yetkisi, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun karar alma serbestisini ifade eder. Bu yetki, idareye belirli durumlarda karar verme özgürlüğü tanısa da, keyfilik anlamına gelmez. Takdir yetkisi idare hukukunda, mevzuatın çizdiği sınırlar içinde, kamu gücünü kullanan organlara tanınan bir ayrıcalıktır. Ancak bu yetkinin kullanımı mutlaka anayasal ilkelerle, temel hak ve özgürlüklerle, özellikle ölçülülük ve orantılılık ilkeleriyle sınırlandırılmak zorundadır. Nitekim Danıştay, özellikle yabancıların yurda girişine ilişkin kararların bu ilkelere aykırı biçimde uygulanamayacağı yönünde istikrarlı içtihatlara sahiptir.
İdarenin takdir yetkisiyle verdiği kararlar yargı denetimine kapalı değildir. Danıştay ve idare mahkemeleri, işlemde yetki, şekil, konu, maksat ve sebep unsurlarını denetleyebilir. Bu çerçevede, takdir yetkisine dayanılarak alınan bir kararın, kamu düzeni, kamu güvenliği ya da kamu sağlığı gibi gerekçelere dayansa bile, ölçülülük ilkesine aykırı düşüp düşmediği değerlendirilebilir. Nitekim söz konusu kararda Danıştay, davacının kamu düzeni için hâlen bir tehdit oluşturmadığını, ayrıca ailesel bağları ve çocuk hakkı gibi anayasal güvencelerin ihlal edildiğini belirterek idarenin takdir yetkisini hukuka aykırı kullandığını tespit etmiştir.
Sonuç olarak, idarenin takdir yetkisi mutlak bir serbesti değil; yasal sınırlar içinde, objektif ve ölçülü biçimde kullanılmak zorunda olan bir görevdir. Özellikle temel hak ve özgürlükleri etkileyen işlemlerde, bu yetkinin keyfi biçimde kullanılması, yargısal denetime konu olur. Danıştay 10. Dairesi’nin bu kararı, takdir yetkisinin sınırlarının somut olay üzerinden gösterilmesi bakımından önemli bir örnek teşkil etmektedir. Bu bağlamda karar, hem iç hukukta insan hakları standartlarının uygulanması hem de idari işlemlerin denetlenebilirliği bakımından öğretici bir içtihat niteliğindedir.
Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr
Whatsapp : 0 532 409 18 85
Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun ⇛ 🔁
T.C.
DANIŞTAY
10. DAİRE
E. 2016/1132
K. 2020/84
T. 29.1.2020
İSTEMİN KONUSU : Ankara 17. İdare Mahkemesi'nin 21/12/2011 tarih ve E:2011/2383, K:2011/1672 Sayılı kararının onanmasına dair Danıştay Onuncu Dairesi'nin 20/10/2015 tarih ve E:2012/3034, K:2015/4483 Sayılı kararının; 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 Sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Moldova uyruklu olan davacı tarafından, hakkında alınan Türkiye'ye giriş yasağı kararının kaldırılmasına yönelik başvurusunun reddine ilişkin 14/01/2011 tarih ve 19008 Sayılı İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Ankara 17. İdare Mahkemesi'nin 21/12/2011 tarih ve E:2011/2383, K:2011/1672 Sayılı kararıyla; 07/02/1999 tarihinde Edirne Kapıkule sınır kapısından ülkemize giriş yapan davacının aynı yıl pasaportta sahtecilik suçundan yakalanarak hapis cezasına çarptırıldığı, hapis cezasının para cezasına çevrilerek ülkemizden çıkışının sağlandığı, bu suç nedeniyle hakkında giriş yasağı kararı alındığı, 24/05/2006 tarihinde R. B. adına aldığı pasaportla İstanbul Atatürk Hava Limanından ülkemize giriş yapmak istediği, ancak giriş yasağı nedeniyle girişine izin verilmediği, 2007 yılından itibaren ise R. Ç. adına aldığı pasaportla hakkındaki tahdit kaydından etkilenmeden 2010 yılına kadar giriş çıkış yaptığı, 2010 yılında ikamet izni almak için Antalya Emniyet Müdürlüğüne müracaat ettiği sırada hakkında yapılan incelemede bu durumun tespit edilmesi üzerine giriş yasağını ihlal suçundan Ç-114 koduyla 1 yıl süreli Türkiye'ye giriş yasağı kapsamına alınmak suretiyle 01/05/2010 tarihinde ülkemizden çıkışının sağlandığı, bu bağlamda, 5682 Sayılı Pasaport Kanunu ile 5683 Sayılı Yabancıların Türkiye'de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanunun ilgili hükümleri uyarınca idareye tanınan takdir yetkisi kapsamında davacının başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir.
Daire kararının özeti: Davacının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onuncu Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunarak, söz konusu karar onanmıştır.
KARAR DÜZELTME
TALEP EDENİN İDDİALARI : Davacı vekili tarafından, davanın konusunun müvekkilinin 01/05/2010 tarihinden Türkiye'den çıkışı sağlanarak Ç-114 tahdit koduyla 1 yıl süre ile Türkiye'ye girişinin yasaklanması işlemi olmayıp, müvekkili hakkında Türkiye'ye süresiz olarak alınan giriş yasağının kaldırılması talebinin reddi işlemi olduğu, 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile işleme dayanak alınan 5682 Sayılı Kanun'un 8. maddesinin ve 5683 Sayılı Kanun'un tamamının yürürlükten kaldırıldığı, dolayısıyla müvekkili hakkındaki Türkiye'ye süresiz giriş yasağı konulmasına ilişkin alınan kararın yasal dayanağının kalmadığı, öte yandan 2010 yılında Antalya ilinde konut satın almak isteyen müvekkili hakkında gerekli güvenlik incelemeleri ve araştırmaları yapıldıktan sonra söz konusu incelemelerde hiçbir sorun olmadığı için müvekkilinin Türkiye'de taşınmaz almasına izin verildiği, ayrıca yapılan uygulamanın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin yerleşmiş kararlarına, temel hak ve özgürlüklere, uluslararası sözleşmelere, seyahat özgürlüğü ve mülkiyet hakkına aykırı olduğu ileri sürülerek Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacı hakkında tesis edilen işlemde mevzuata aykırı bir husus bulunmadığı belirtilerek kararın düzeltilmesi isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Karar düzeltme isteminin kabulüyle İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
KARAR : Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 Sayılı Kanun'un geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 Sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulüyle Danıştay Onuncu Dairesinin 20/10/2015 tarih ve E:2012/3034, K:2015/4483 Sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Moldova uyruklu olan davacı, 07/02/1999 tarihinde Edirne Kapıkule sınır kapısından Türkiye'ye giriş yaptıktan sonra aynı yıl İstanbul ilinde pasaportta sahtecilik suçundan yakalanmış, söz konusu suça yönelik yapılan yargılama sonucunda 3 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş ve bu ceza adli para cezasına çevrilmiştir. Sonrasında davacı hakkında 02/02/2000 tarihinde 5682 Sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca yurda giriş yasağı kararı alınmıştır.
Bu yasak sonrasında davacı tarafından 24/05/2006 tarihinde R. B. A... seri numaralı pasaportla İstanbul Atatürk Hava Limanından giriş yapılmak istenilmiş ancak Türkiye'ye giriş yasağı bulunması nedeniyle ülkeye girişine izin verilmemiştir.
2007 yılından itibaren ise R. Ç. adına aldığı pasaport ile 2010 yılına kadar Türkiye'ye giriş çıkış yapmıştır. Ayrıca davacı 08/03/2010 tarihinde Antalya ilinden taşınmaz satın almıştır. Taşınmaz satın almış olması sebebiyle 2010 yılında yapmış olduğu ikamet izni başvurusu sırasında hakkında Türkiye'ye giriş yasağı bulunduğunun tespit edilmesi üzerine davacı, giriş yasağını ihlal suçundan Ç-114 koduyla 1 yıl süreli Türkiye'ye giriş yasağı kapsamına alınmış ve 01/05/2010 tarihinde ülkeden çıkışı sağlanmıştır.
Davacı vekili tarafından 29/04/2010 tarihinde Emniyet Genel Müdürlüğü Yabancılar Hudut İltica Daire Başkanlığına başvuruda bulunulmuştur. Anılan başvuruda; davacı vekili tarafından müvekkilinin kızlık soyadının Bunescu olduğu ve hakkındaki Türkiye'ye giriş yasağının 2000 yılında kızlık soyadı ile konulduğu, oysa müvekkilinin 2000 yılında Türkiye'de bulunmadığı, bu yasağının isim benzerliğinden kaynaklandığını, müvekkilinin ilk olarak 1999 yılında Türkiye'de bulunduğu ve vizesi geçtiği için pasaportuna el konularak ülkesine gönderildiği, bu olaydan sonra 2007 yılına kadar müvekkilinin Türkiye'de bulunmadığı, 2007 yılında ise Türkiye'ye geldiği, 2007-2008-2009 ve 2010 yıllarında müteaddit defa Türkiye'ye geldiği, Türkiye'de yaşamak için seçtiği Antalya ilinden konut satın aldığı belirtilerek müvekkili hakkındaki giriş yasağı kararının kaldırılması istenilmiştir.
Söz konusu başvuruya yönelik yapılan inceleme sonucunda tesis edilen dava konusu 12/01/2011 tarihli işlem ile davacı hakkında tahrifatlı pasaport kullanmak nedeniyle 5682 Sayılı Kanun'un 8/5. maddesi kapsamında alınan Türkiye'ye giriş yasağı kararının kaldırılmayarak aynı Kanun maddesi uyarınca söz konusu yasağın güncellenmesine karar verilmiş, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Öte yandan dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden davacının M.A. isimli Türk vatandaşından evlilik dışı 26/01/2014 tarihinde doğan ve 11/09/2018 tarihinde M.A. isimli kişi tarafından tanınarak Türk vatandaşı olan bir çocuğunun bulunduğu görülmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
5682 Sayılı Pasaport Kanunu'nun işlem tarihinde yürürlükte olan "Türkiye'ye Girmeleri Memnu Kimseler" başlıklı 8. maddesinde, "1. Serseriler ve dilenciler; 2. Delilikle veya bulaşık hastalıkla malül olanlar ( Bu gibilerden umumi sıhhati ve asayişi tehlikeye sokmıyacak halde olup kendi vasıtalariyle veya kanuni veli veya vasilerinin maddi himayeleri altında olarak tedavi veya hava değiştirme için gelenler bu hükümden istisna edilebilirler ); 3. Türkiye Cumhuriyetinin taraf bulunduğu, mücrimlerin iadesine mütaallik anlaşma veya andlaşmalarla iadeye esas olarak kabul edilen suçlardan birinden sanık veya hükümlü bulunanlar; 4. Türkiye'den sınır dışı edilmiş olupta avdetine müsaade edilmemiş bulunanlar; 5. Türkiye Cumhuriyetinin emniyetini ve umumi nizamını bozmak niyetıyle veya bozmak istiyenlere ve bozanlara iştirak veya yardım etmek maksadiyle geldikleri sezilenler; 6. Fahişeler ve kadınları fuhuşa sevkederek geçinmeyi meslek edinenlerle beyaz kadın ticareti yapanlar ve her nevi kaçakçılar; 7. Türkiye'de kalacaklarını beyan ettikleri müddetçe yaşamalarına ve tekrar gitmelerine yetişecek paraları bulunmayıp Türkiye'de kendilerini himaye edecek kimseleri bulunduğunu veya Türkiye'de yabancılara kanunla menedilmemiş işlerden birini tutacaklarını ispat edemiyenler." Türkiye'ye girmeleri yasak kişiler arasında sayılmıştır.
İşlem tarihinde yürürlükte olan mülga 5683 Sayılı Yabancıların Türkiye'de İkamet Ve Seyahatleri Hakkında Kanun'un "İkamet Tezkeresinin Reddolunacağı Haller" başlıklı 7. maddesinde, "A ) Sırf iş tutmak için gelecek sanat ve meslek erbabı olup da tutacağı iş, kanunlar gereğince Türk vatandaşlarına hasredilmiş bulunan; B ) Türk kanun veya örf ve adetleriyle yahut siyasi icabatla telif edilemiyecek durumda olan veya faaliyette bulunan; C ) Türkiye'de kalmak istediği müddet zarfında yaşamak için maddi imkanları meşru bir şekilde temin edemiyeceği sabit olan; D ) Türkiye'ye girmesi memnu olup da her nasılsa girmiş bulunan; E ) Türkiye'de oturduğu müddetçe huzur ve asayişi ihlal eden; yabancılara ikamet tezkeresi verilmez." hükmü; "Yabancıların Türkiye'yi Terke Davet veya Sınır Dışı Edilmeleri Halleri Muzır şahıslar" başlıklı 19. maddesinde, "İçişleri Bakanlığınca memlekette kalması umumi güvenliğe, siyasi ve idari icaplara aykırı sayılan yabancılar verilecek muayyen müddet zarfında Türkiye'den çıkmağa davet olunur. Bu müddetin sonunda Türkiye'yi terketmiyenler sınır dışı edilebilirler." hükmü yer almaktadır.
1982 Anayasasının "Ailenin korunması ve çocuk hakları" başlıklı 41. maddesinde de "Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar. Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir. Devlet, her türlü istismara ve şiddete karşı çocukları koruyucu tedbirleri alır." hükmüne yer verilmiştir.
11/04/2013 tarih ve 28615 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun "Türkiye'ye giriş yasağı" başlıklı 9. maddesinde, " ( 1 ) Genel Müdürlük, gerektiğinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşlerini alarak, kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından Türkiye'ye girmesinde sakınca görülen yabancıların ülkeye girişini yasaklayabilir....
( 3 ) Türkiye'ye giriş yasağının süresi en fazla beş yıldır. Ancak, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre Genel Müdürlükçe en fazla on yıl daha artırılabilir.
.." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Her ne kadar tahrifatlı pasaport kullandığı gerekçesiyle davacı hakkında süresiz yurda giriş yasağı konulmuşsa da, yapılan tahkikatın ardından davacının Türkiye'de konut almasına izin verildiği görülmektedir. Bu haliyle yurda girişine izin verilmemesine neden olan eylemden sonra taşınmaz mal satın almasına izin verilen davacının anılan eylemi haricinde kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından sakıncalı olduğuna yönelik olarak başkaca herhangi bir tespitin bulunmadığı dikkate alındığında; bu gerekçeyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Diğer taraftan davacının Türk vatandaşı ile evlilik dışı çocuğu olduğu ve çocuğun tanıma yoluyla Türk vatandaşlığını kazandığı göz önünde bulundurulduğunda; davacı hakkında tesis edilen yurda giriş yasağının süresiz olmasının Anayasa ile güvence altına alınan ailenin ve çocuğun korunması yükümlülüğü ile bağdaşmadığı sonucuna varıldığından, süresiz yurda giriş yasağının kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uygunluk görülmemiştir.
Ayrıca dava konusu işlemin tesis edildiği ve Mahkeme kararının verildiği tarihten sonra yürürlüğe giren 6458 Sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca Türkiye'ye giriş yasağının süresinin en fazla beş yıl olabileceği, ancak, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu sürenin Genel Müdürlükçe en fazla on yıl daha artırılabileceği düzenlemesine yer verildiği görüldüğünden, davacı hakkında süresiz olarak tesis edilen yurda giriş yasağı işleminde bu sebeple de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
SONUÇ : Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın reddine ilişkin Ankara 17. İdare Mahkemesi'nin 21/12/2011 tarih ve E:2011/2383, K:2011/1672 Sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 29.01.2020 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr
Whatsapp : 0 532 409 18 85
Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun ⇛ 🔁